Ostatnim etapem mojej wyprawy do Ameryki \u0141aci\u0144skiej by\u0142a Boliwia, gdzie przebywa\u0142em od 17 do 24 sierpnia 2026 r. Wed\u0142ug badania przeprowadzonego przez krajowy instytut statystyczny w 2001 r. oko\u0142o 78% populacji stanowili katolicy, 16% protestanci lub ewangelicy, 3% nale\u017ca\u0142o do innych wyzna\u0144 pochodzenia chrze\u015bcija\u0144skiego, a 2,5% nie deklarowa\u0142o \u017cadnej religii. Z kolei szacunki departamentu stanu USA z 2022 r. wskazuj\u0105, \u017ce katolicy stanowili oko\u0142o 70% ludno\u015bci, protestanci ewangeliccy 14,5%, a osoby niewyznaj\u0105ce \u017cadnej religii 6,6%. Sytuacja Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego, mimo statystycznej wi\u0119kszo\u015bci wiernych, nie jest jednak jednolita. Brak ksi\u0119\u017cy na terenach wiejskich sprzyja rozwojowi szczeg\u00f3lnej formy katolicyzmu ludowego, \u0142\u0105cz\u0105cego elementy wierze\u0144 prekolumbijskich z chrze\u015bcija\u0144stwem.<\/strong><\/p>\n Rdzenne wierzenia i obrz\u0119dy s\u0105 wci\u0105\u017c \u017cywe i praktykowane przez plemiona Keczua, Guarani, Chiquitano, Ajmara oraz inne grupy etniczne. W g\u00f3rskich regionach Boliwii i Peru popularno\u015bci\u0105 ciesz\u0105 si\u0119 tradycyjne rytua\u0142y zwi\u0105zane z Ekeko[1]<\/a> (mitologiczno-folklorystyczne \u201eb\u00f3stwo\u201d obfito\u015bci i dobrobytu, kt\u00f3re zosta\u0142o zmy\u015blone) oraz Pachamam\u0105[2]<\/a> (posta\u0107 Matki Ziemi), czczon\u0105 r\u00f3wnie\u017c w Chile, Peru, Ekwadorze i Kolumbii. W\u0142a\u015bnie dlatego \u015awiat\u0142o z Asy\u017cu zosta\u0142o tak pozytywnie i rado\u015bnie przyj\u0119te w Ameryce \u0141aci\u0144skiej.<\/p>\n Fr. S\u0142awomir KLEIN, delegat generalny ds. ekumenizmu i dialogu mi\u0119dzyreligijnego (EDI)<\/p>\n [1]<\/a> Wi\u0119cej na temat Ekeko: https:\/\/www.boliviabella.com\/legend-of-the-ekeko.html<\/a> Ostatnim etapem mojej wyprawy do Ameryki \u0141aci\u0144skiej by\u0142a Boliwia, gdzie przebywa\u0142em od 17 do 24 sierpnia 2026 r. Wed\u0142ug badania przeprowadzonego przez krajowy instytut statystyczny w 2001 r. oko\u0142o 78% populacji stanowili katolicy, 16% protestanci lub ewangelicy, 3% nale\u017ca\u0142o do innych wyzna\u0144 pochodzenia chrze\u015bcija\u0144skiego, a 2,5% nie deklarowa\u0142o \u017cadnej religii. Z kolei szacunki departamentu stanu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":102675,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[4957,134,149],"tags":[1505,5104],"class_list":["post-102678","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-edi","category-urzedy-generalne","category-wiadomosci","tag-boliwia","tag-spirito-di-assisi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102678"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":102683,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102678\/revisions\/102683"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/102675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nBy\u0107 mo\u017ce kto\u015b pami\u0119ta sytuacj\u0119 z 2019 r., kiedy to wok\u00f3\u0142 Pachamamy i papie\u017ca Franciszka naros\u0142y kontrowersje podczas synodu amazo\u0144skiego. Towarzysz\u0105cy ojcom synodalnym przedstawiciele amazo\u0144skich lud\u00f3w tubylczych przywie\u017ali ze sob\u0105 kilka figurek Pachamamy i z\u0142o\u017cyli je w bocznej kaplicy ko\u015bcio\u0142a Matki Bo\u017cej Szkaplerznej in Traspontina nieopodal Watykanu. Figurki te znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w centrum ceremonii, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 w ogrodach watyka\u0144skich jeszcze przed rozpocz\u0119ciem synodu. P\u00f3\u017aniej wyja\u015bniono, \u017ce uczestnicy modlitwy nie oddali pok\u0142onu samym figurkom, ani te\u017c nie dokonali przed nimi \u017cadnych poga\u0144skich obrz\u0119d\u00f3w. Zabieraj\u0105c g\u0142os na zgromadzeniu synodalnym, papie\u017c przypomnia\u0142, \u017ce \u201efigurki Pachamamy zosta\u0142y wyniesione z ko\u015bcio\u0142a in Traspontina, gdzie znajdowa\u0142y si\u0119 bez \u017cadnych ba\u0142wochwalczych intencji, i wrzucone do Tybru\u201d. \u201ePrzede wszystkim \u2013 kontynuowa\u0142 Franciszek \u2013 wydarzy\u0142o si\u0119 to w Rzymie i jako biskup tej diecezji prosz\u0119 o przebaczenie tych, kt\u00f3rzy zostali obra\u017ceni tym gestem\u201d.
\nCzy z podobn\u0105 sytuacj\u0105 zetkn\u0119li si\u0119 pierwsi misjonarze z Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych? W 1976 r. trzej wsp\u00f3\u0142bracia \u2013 fr. Jan KOSZEWSKI, fr. Szymon CHAPI\u0143SKI i fr. Rufin ORECKI \u2013 wyjechali do Montero w archidiecezji Santa Cruz de la Sierra, odpowiadaj\u0105c na piln\u0105 potrzeb\u0119 duszpastersk\u0105 miejscowego Ko\u015bcio\u0142a. Wkr\u00f3tce powsta\u0142a kustodia boliwijska, a klasztor i parafia Matki Bo\u017cej \u201edella Mercede\u201d sta\u0142y si\u0119 centrum misyjnej dzia\u0142alno\u015bci franciszkan\u00f3w \u2013 obejmuj\u0105cej duszpasterstwo, opiek\u0119 medyczn\u0105, edukacj\u0119 oraz wszechstronne wsparcie lokalnych wsp\u00f3lnot. To w\u0142a\u015bnie tam odprawi\u0142em Liturgi\u0119 \u015awiat\u0142a podczas Mszy \u015bw. \u201ew duchu Asy\u017cu\u201d (spirito di Assisi<\/em>) i wyg\u0142osi\u0142em swoje pierwsze kazanie w j\u0119zyku hiszpa\u0144skim. Wsp\u00f3\u0142bracia z klasztoru w Montero mog\u0105 za\u015bwiadczy\u0107, \u017ce nie g\u0142osi\u0142em herezji. A s\u0105 to: fr. Juan Carlos VARGAS C\u00c1CERES (kustosz), fr. Rodolfo VARGAS NEGRETE (gwardian), fr. Oscar Modesto T\u00d3RRES APAZA (proboszcz), a tak\u017ce fr. Ronald Ramiro ARMIJO ZELADA z Sucre.
\nKolejne nabo\u017ce\u0144stwo \u201ew duchu Asy\u017cu\u201d, kt\u00f3re odby\u0142o si\u0119 w Santa Cruz, mia\u0142o charakter ekumeniczny. Zorganizowa\u0142 je bp Stanis\u0142aw DOWLASZEWICZ, nasz wsp\u00f3\u0142brat, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 mnie i go\u015bci\u0142 w Boliwii. W modlitwie uczestniczyli przedstawiciele r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 chrze\u015bcija\u0144skich, w tym koptowie ortodoksyjni, anglikanie, metody\u015bci oraz menonici.
\nOstatnia celebracja \u201ew duchu Asy\u017cu\u201d o charakterze franciszka\u0144skim mia\u0142a miejsce w naszej parafii Mar\u00eda Asunta w Santa Cruz. Pos\u0142uguj\u0105 tutaj wsp\u00f3\u0142bracia: fr. Jan KUKLA (gwardian) oraz fr. Carlos CATAL\u00c1N MELGAR. W\u015br\u00f3d licznie zgromadzonych parafian obecni byli bracia i siostry z Trzeciego Zakonu, katechi\u015bci, ministranci, ministrantki oraz m\u0142odzie\u017c franciszka\u0144ska.
\nMia\u0142em te\u017c okazj\u0119 odwiedzi\u0107 tworz\u0105cy si\u0119 o\u015brodek rekolekcyjny \u201eJard\u00edn de la Inmaculada\u201d, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w malowniczej okolicy, oko\u0142o 70 km od klasztoru. Wi\u0119cej informacji o tym miejscu mo\u017cna znale\u017a\u0107 na oficjalnym profilu: https:\/\/www.facebook.com\/ofmconvBOLIVIA?_rdr<\/a>.
\nKto\u015b kiedy\u015b powiedzia\u0142, \u017ce Boliwia to jedno z najubo\u017cszych pa\u0144stw kontynentu, a jednocze\u015bnie jedno z najbardziej duchowych \u2013 g\u0142\u0119boko zakorzenione w tradycjach rdzennych lud\u00f3w, wra\u017cliwe na sacrum<\/em>, a zarazem otwarte na Ewangeli\u0119. W istocie kultura Boliwii jest niezwykle barwna, dynamiczna i przesi\u0105kni\u0119ta religijno\u015bci\u0105. Jak pisa\u0142 Erich FROMM: \u201eNie by\u0142o takiej kultury w przesz\u0142o\u015bci i \u2013 jak si\u0119 zdaje \u2013 nie mo\u017ce by\u0107 takiej kultury w przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra by nie mia\u0142a religii\u201d. Kultura odgrywa fundamentaln\u0105 rol\u0119 w tym, jak ludzie rozumiej\u0105 i praktykuj\u0105 swoj\u0105 wiar\u0119. Zwyczaje, tradycje, warto\u015bci i normy danej spo\u0142eczno\u015bci bezpo\u015brednio kszta\u0142tuj\u0105 przekonania religijne jej cz\u0142onk\u00f3w.
\nW ca\u0142ej historii religie wykazywa\u0142y si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 zdolno\u015bci\u0105 adaptacji do r\u00f3\u017cnych kultur, w kt\u00f3rych si\u0119 rozwija\u0142y. Proces ten obejmuje w\u0142\u0105czanie lokalnych element\u00f3w kulturowych do praktyk religijnych, reinterpretacj\u0119 \u015bwi\u0119tych tekst\u00f3w w \u015bwietle panuj\u0105cych reali\u00f3w czy te\u017c przejmowanie \u015bwi\u0105t i rytua\u0142\u00f3w charakterystycznych dla danego regionu.
\nTak\u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo \u2013 w swojej pocz\u0105tkowej fazie rozwoju \u2013 by\u0142o blisko zwi\u0105zane z trzema kulturami: semick\u0105, helle\u0144sk\u0105 i rzymsk\u0105, jednak w swej istocie nie ogranicza si\u0119 do \u017cadnej z nich. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 misyjna Ko\u015bcio\u0142a udowadnia, \u017ce chrze\u015bcija\u0144stwo potrafi wej\u015b\u0107 w o\u017cywczy dialog z kultur\u0105 ka\u017cdego narodu.
\nW obliczu kulturowej i religijnej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata dialog mi\u0119dzykulturowy i mi\u0119dzyreligijny jawi si\u0119 jako kluczowe narz\u0119dzie promowania wzajemnego zrozumienia, poszanowania odmienno\u015bci oraz pokojowego wsp\u00f3\u0142istnienia ludzi o r\u00f3\u017cnych tradycjach. Przyczynia si\u0119 on do duchowego wzbogacenia poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w i region\u00f3w w coraz bardziej globalizuj\u0105cym si\u0119 \u015bwiecie.<\/p>\n
\n
\n[2]<\/a> Artyku\u0142 o kulcie Pachamamy: https:\/\/www.thearchaeologist.org\/blog\/the-worship-of-pachamama-the-earth-goddess-of-the-andes<\/a><\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"