{"id":34387,"date":"2021-05-05T08:56:20","date_gmt":"2021-05-05T06:56:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ofmconv.net\/iv-i-la-commedia\/"},"modified":"2021-05-05T09:30:26","modified_gmt":"2021-05-05T07:30:26","slug":"iv-i-la-commedia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/iv-i-la-commedia\/","title":{"rendered":"IV\/I. BOSKA KOMEDIA"},"content":{"rendered":"

PIEK\u0141O [1]<\/a><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Szkic piek\u0142a zaczerpni\u0119ty z: \u201eDialodo di Antonio Manetti, cittadino fiorentino C.ca al sito, forma & misura dello Inferno di Dante Alighieri\u201d, S.n.t. (Firenze, Giunti, ok. 1506 r.).<\/figcaption><\/figure>\n

Opowie\u015b\u0107 o w\u0119dr\u00f3wce w krain\u0119 za\u015bwiat\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich nie by\u0142a sama w sobie czym\u015b nowym w literaturze, ale u Dantego \u017cycie pozagrobowe stanowi co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c podawa\u0142y to dotychczasowe przekazy. Dante, wyobra\u017caj\u0105c sobie swoj\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119, faktycznie stworzy\u0142 struktur\u0119 \u017cycia pozagrobowego, kt\u00f3ra nie istnia\u0142a przed nim, nadaj\u0105c piek\u0142u i czy\u015b\u0107cowi dok\u0142adne po\u0142o\u017cenie geograficzne, czyli takie, kt\u00f3re mo\u017cna odnale\u017a\u0107 na mapie ziemi. Odpowiada to wymogom historycznym, kt\u00f3re rz\u0105dz\u0105 ca\u0142ym poematem, pomy\u015blanym jako opowie\u015b\u0107 o rzeczywistym wydarzeniu w konkretnych miejscach, a wi\u0119c nale\u017c\u0105cych do geografii i historii.<\/p>\n

Szkic piek\u0142a zaczerpni\u0119ty z: Dialodo di Antonio Manetti, cittadino fiorentino C.ca al sito, forma & misura dello Inferno di Dante Alighieri, S.n.t. (Firenze, Giunti, ok. 1506 r.).Dante umieszcza piek\u0142o pod ziemi\u0105, jak ukazywa\u0142y to Pismo \u015awi\u0119te i tradycja, a dok\u0142adnie pod Jerozolim\u0105, za\u015b czy\u015bciec na jej antypodach, na zboczach g\u00f3ry, na kt\u00f3rej szczycie znajduje si\u0119 ziemski raj. Takie umiejscowienie posiada m.in. bardzo wyra\u017ane znaczenie teologiczne: na powierzchni ziemi miejsce, gdzie Adam zgrzeszy\u0142, znajduje si\u0119 na antypodach miejsca \u2013 w\u0142a\u015bnie Jerozolimy \u2013 gdzie wraz ze \u015bmierci\u0105 Chrystusa dokona\u0142o si\u0119 odkupienie.
\nZ historyczno\u015bci\u0105 po\u0142o\u017cenia geograficznego \u0142\u0105czy si\u0119 w Komedii<\/em> racjonalno\u015b\u0107 pogrupowania grzesznik\u00f3w, podzielonych wed\u0142ug precyzyjnej gradacji kar. Mamy tu wi\u0119c nieopanowanych, gwa\u0142townik\u00f3w i oszust\u00f3w, znajduj\u0105cych si\u0119 w trzech r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach piekielnej otch\u0142ani, wyobra\u017canej w kszta\u0142cie lejka, czyli okr\u0105g\u0142ej przepa\u015bci zw\u0119\u017caj\u0105cej si\u0119 a\u017c do samego dna, a wi\u0119c do \u015brodka ziemi, gdzie tkwi Lucyfer.
\nNa p\u0142aszczy\u017anie geograficznej i duchowej ta racjonalna struktura nadaje opowiadaniu Dantego, obok harmonii i jasno\u015bci w rozwini\u0119ciu, cech\u0119 wielkiej wiarygodno\u015bci: to nie sen ani wizja, lecz rzeczywista w\u0119dr\u00f3wka, kt\u00f3r\u0105 Dante zamierza opisa\u0107. Tak w\u0142a\u015bnie wydaje si\u0119 czytelnikowi, i to do tego stopnia, \u017ce gdy kobiety z Werony mija\u0142y poet\u0119, m\u00f3wi\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105: \u201eZobacz, jaki on jest czarny, chyba naprawd\u0119 by\u0142 w piekle!\u201d
\nJe\u015bli chodzi o spos\u00f3b narracji i sceneri\u0119 tego nieznanego wszystkim \u015bwiata, Komedia<\/em> inspiruje si\u0119 na Eneidzie<\/em> Wergiliusza wraz z t\u0105 niepowtarzalno\u015bci\u0105, jaka zreszt\u0105 charakteryzuje ca\u0142y poemat Dantego: je\u015bli ca\u0142o\u015b\u0107 uwzgl\u0119dnia tradycyjne cechy w\u0142a\u015bciwe piek\u0142u (ciemno\u015b\u0107, ogie\u0144, p\u0142acz), to wielorakie aspekty r\u00f3\u017cnych przemierzanych miejsc \u2013 zawsze starannie opisanych, mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce wzi\u0119tych z \u017cycia \u2013 s\u0105 za ka\u017cdym razem por\u00f3wnywane do miejsc na ziemi dobrze znanych czytelnikom.
\nTak te\u017c stanie si\u0119 z postaci\u0105 cz\u0142owieka, owego piekielnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jest by\u0107 mo\u017ce najwi\u0119kszym wynalazkiem Dantego. Nie jest to w zasadzie istota godna pogardy, kojarzona wy\u0142\u0105cznie w sensie negatywnym, jak to sobie najcz\u0119\u015bciej wyobra\u017cano. Wspomnijmy, \u017ce w piekle jest obecna mi\u0142o\u015b\u0107 Bo\u017ca, jak g\u0142osi napis na jego bramie: \u201eJam dzie\u0142o wielkiej, sprawiedliwej r\u0119ki. \/ Wznios\u0142a mi\u0119 z gruntu Pot\u0119ga wszechw\u0142odna, \/ M\u0105dro\u015b\u0107 najwy\u017csza, Mi\u0142o\u015b\u0107 pierworodna\u201d (III, 4-6). Cz\u0142owiek nie traci obrazu i podobie\u0144stwa ze swoim Stw\u00f3rc\u0105, i tego nic mu nie mo\u017ce odebra\u0107.
\nCz\u0142owiek zachowuje swoj\u0105 godno\u015b\u0107 i swoje sumienie moralne (znaki w\u0142a\u015bnie tego \u201eobrazu\u201d), uznaj\u0105c swoj\u0105 win\u0119, a zarazem sprawiedliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra wymierzy\u0142a mu kar\u0119. Nie r\u00f3\u017cni si\u0119 on od tego, kim by\u0142 na ziemi, jak powie Kapaneos w odniesieniu do wszystkich: \u201eTakim po \u015bmierci, jaki za \u017cywota\u201d (XIV, 52). Odpowiada to g\u0142\u0119bokiej prawdzie teologicznej, zdefiniowanej ju\u017c przez \u015bw. Augustyna: ludzie piekie\u0142 s\u0105 tymi, kt\u00f3rymi chcieli by\u0107, zostaje im to, co wybrali, czyli samych siebie; z w\u0142asnego odrzucenia s\u0105 pozbawieni Boskiego zamiaru, do kt\u00f3rego byli przeznaczeni, a wi\u0119c szcz\u0119\u015bliwo\u015bci.
\nTo, \u017ce Dante mo\u017ce z nimi rozmawia\u0107, jakby zaledwie pozostawi\u0142 ich na ziemskich szlakach \u2013 dzieje si\u0119 tak cho\u0107by z jego mistrzem Brunetto Latinim w Pie\u015bni XV<\/em> \u2013 jest wi\u0119c rzeczywisto\u015bci\u0105 poetyck\u0105, kt\u00f3ra odpowiada rzeczywisto\u015bci teologicznej.
\nZ tego stanu rodzi si\u0119 ca\u0142y nieogarniony dramat i wielka poezja najbardziej znanych postaci z Piek\u0142a<\/em> Dantego. Tragedia tych ludzi polega w\u0142a\u015bnie na ich pierwotnej wielko\u015bci, obecnie jakby okaleczonej, sprowadzonej do nieszcz\u0119\u015bliwo\u015bci bez mo\u017cliwo\u015bci odwrotu. Ka\u017cdemu pozosta\u0142a warto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 uznawa\u0142 za \u017cycia: \u017cyczliwo\u015b\u0107 dla Franciszki, wierno\u015b\u0107 dla Piotra, wielkoduszno\u015b\u0107 dla Farinaty, zami\u0142owanie dla Ulissesa. Ale te warto\u015bci nie wystarczaj\u0105 do ich zbawienia.<\/p>\n

I st\u0105d pochodzi to uczucie, kt\u00f3re przewija si\u0119 przez ka\u017cd\u0105 pie\u015b\u0144, a kt\u00f3re stanowi kszta\u0142t, w jakim Boska mi\u0142o\u015b\u0107 uobecnia si\u0119 w piekle Dantego, mianowicie lito\u015b\u0107. Wielka i poruszaj\u0105ca w obliczu nieopanowanych i gwa\u0142townik\u00f3w, lito\u015b\u0107 staje si\u0119 jednak coraz mniejsza, gdy schodzi si\u0119 w najg\u0142\u0119bsze czelu\u015bci piek\u0142a, gdy wkracza si\u0119 w \u015bwiat oszustw, gdzie cz\u0142owiek zaczyna traci\u0107 swoj\u0105 godno\u015b\u0107, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 do pope\u0142nienia grzechu rozumem, t\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 siebie, kt\u00f3ra stanowi o jego to\u017csamo\u015bci jako osoby ludzkiej; ko\u0144czy si\u0119 za\u015b ca\u0142kowitym zga\u015bni\u0119ciem w ostatnim kr\u0119gu, zamarzni\u0119tym jeziorze zdrajc\u00f3w, gdzie brakuje przedmiotu, kt\u00f3remu ona ulega, gdy\u017c ten, co zdradza tego, kto mu ufa, zdradza tym samym mi\u0142o\u015b\u0107, nie jest ju\u017c godny miana cz\u0142owieka.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Londyn, British Library, \u201eManuskrypt Yates Thompson 36\u201d, 1444-1450
Priamo della Quercia, szczeg\u00f3\u0142 miniatury f. 2 do pie\u015bni I \u201ePiek\u0142a\u201d
z trzema bestiami atakuj\u0105cymi Dantego i jego spotkanie z Wergiliuszem
(\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.bl.uk\/catalogues\/illuminatedmanuscripts\/ILLUMIN.ASP?Size=mid&IllID=56664).<\/figcaption><\/figure>\n

W\u0119dr\u00f3wka ta ma znaczenie i warto\u015b\u0107 katarktyczn\u0105, czyli oczyszczaj\u0105c\u0105, zar\u00f3wno dla poety, jak i dla czytelnik\u00f3w: na ka\u017cdym etapie Dante pozostawia za sob\u0105 jakie\u015b rozsup\u0142ane w\u0119z\u0142y, czyli nami\u0119tno\u015bci, kt\u00f3re skr\u0119powa\u0142y go we wcze\u015bniejszym \u017cyciu. Jednak\u017ce takie oderwanie nie przychodzi bezbole\u015bnie. Z tego zderzenia duszy mi\u0119dzy starym a nowym uczuciem \u2013 tak widocznym w niekt\u00f3rych epizodach, jak cho\u0107by opisuj\u0105cych Franciszk\u0119 czy Brunetta, ukrytym w innych, ale wci\u0105\u017c obecnym \u2013 rodzi si\u0119 g\u0142\u0119boka poezja, kt\u00f3ra zawsze urzeka\u0142a czytelnik\u00f3w Piek\u0142a<\/em>.<\/p>\n

\n

[1]<\/a> Tre\u015b\u0107 zaczerpni\u0119ta z: Dante Alighieri, Commedia<\/em>, komentarz Anna Maria Chiavacci Leonardi, Bologna, Zanichelli, 2001, La prima cantica<\/em>, s. XIX-XXII.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

PIEK\u0141O [1] Opowie\u015b\u0107 o w\u0119dr\u00f3wce w krain\u0119 za\u015bwiat\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich nie by\u0142a sama w sobie czym\u015b nowym w literaturze, ale u Dantego \u017cycie pozagrobowe stanowi co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c podawa\u0142y to dotychczasowe przekazy. Dante, wyobra\u017caj\u0105c sobie swoj\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119, faktycznie stworzy\u0142 struktur\u0119 \u017cycia pozagrobowego, kt\u00f3ra nie istnia\u0142a przed nim, nadaj\u0105c piek\u0142u i czy\u015b\u0107cowi dok\u0142adne po\u0142o\u017cenie geograficzne, czyli […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34396,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[2202,149],"tags":[],"class_list":["post-34387","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-dante-alighieri-pl","category-wiadomosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34387"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34387\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34396"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}