{"id":35314,"date":"2021-06-05T08:04:52","date_gmt":"2021-06-05T06:04:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ofmconv.net\/iv-ii-la-commedia-purgatorio-1\/"},"modified":"2021-06-05T08:23:45","modified_gmt":"2021-06-05T06:23:45","slug":"iv-ii-la-commedia-purgatorio-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/iv-ii-la-commedia-purgatorio-1\/","title":{"rendered":"IV\/II. BOSKA KOMEDIA. Czy\u015bciec"},"content":{"rendered":"

Czy\u015bciec[1]<\/a><\/strong><\/p>\n

Druga cz\u0119\u015b\u0107 poematu przenosi czytelnika w nowy \u015bwiat, gdzie rozpacz zast\u0119puje nadzieja, a ciemno\u015b\u0107 \u2013 \u015bwiat\u0142o s\u0142o\u0144ca. Cz\u0142owiek jest jakby odrodzony, wychodzi z otch\u0142ani wiecznego b\u00f3lu i zmierza ku krainie wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci.
\nMiejsce to nie jest jednak punktem docelowym, lecz przej\u015bciowym. Czas p\u0142ynie tu jak na ziemi, i tak jak na ziemi s\u0105 m\u0119ki i cierpienia. Dope\u0142nia si\u0119 tu bowiem to, czego cz\u0142owiekowi brakowa\u0142o w ziemskiej w\u0119dr\u00f3wce, aby \u201esta\u0107 si\u0119 godnym wst\u0105pienia do nieba\u201d.
\nSpo\u015br\u00f3d trzech krain<\/em> w\u0142a\u015bnie ta druga wydaje si\u0119 by\u0107 najbardziej nowatorska pod wzgl\u0119dem pomys\u0142owo\u015bci: zar\u00f3wno w swoim fizycznym po\u0142o\u017ceniu i umiejscowieniu, jak i w przenikaj\u0105cym j\u0105 wymiarze duchowym. S\u0142usznie mo\u017cna j\u0105 okre\u015bli\u0107, \u017ce jest ca\u0142kowicie wytworem Dantego.<\/p>\n

\"\"<\/a>G\u00f3ra czy\u015b\u0107cowa w opisie Dantego wznosi si\u0119 na wyspie oceanu po\u0142udniowego, na antypodach Jerozolimy, wysoko a\u017c po niebo ksi\u0119\u017cyca. Jest otoczona s\u0142o\u0144cem, a na szczycie zieleni\u0105 ziemskiego raju. Tutaj nie ma demon\u00f3w \u2013 zreszt\u0105 nie do pomy\u015blenia w tym miejscu \u2013 lecz koj\u0105cy, \u015bwietlani anio\u0142owie; b\u0142ogie niebo, \u0142adny krajobraz; modlitwy, pie\u015bni, psalmy rozchodz\u0105ce si\u0119 po ca\u0142ej g\u00f3rze; \u0142agodno\u015b\u0107 i dobro\u0107 serca u jej mieszka\u0144c\u00f3w; g\u0142\u0119boka skrucha, pewna nadzieja i pokorne b\u0142aganie o pomoc w ich s\u0142owach.
\nNa przeciwleg\u0142ych kra\u0144cach globu ziemskiego znajduje si\u0119 wi\u0119c miejsce winy, Eden, i miejsce odkupienia, Jerozolima \u2013 \u201etam, gdzie Jej Tw\u00f3rca przela\u0142 krew\u201d (XXVII, 2), jak wspomina Dante. W swej g\u0142\u0119bi jest miejscem wiecznej kary, ale na zboczach wiod\u0105cych ku powrotowi do utraconej niewinno\u015bci jest miejscem oczyszczenia, gdzie przebywaj\u0105 skruszeni grzesznicy, kt\u00f3rzy od tej \u015bmierci zostali ocaleni.
\nW ca\u0142ym czy\u015b\u0107cu<\/em> panuje trudny do okre\u015blenia nastr\u00f3j, jakby zbiorowe oczarowanie, kt\u00f3re wraz z delikatnym b\u0142\u0119kitem rozci\u0105gaj\u0105cego si\u0119 nieba porywa czytelnika od samego pocz\u0105tku. Wykluczona jest wszelka groza, wszelka surowo\u015b\u0107, zar\u00f3wno z dostrzegalnych form otoczenia, jak i z dusz, z wypowiadanych s\u0142\u00f3w i z samego j\u0119zyka poetyckiego. Nawet okre\u015blenie postaci, tak istotne w Piekle<\/em> i moralnie konotowane, tutaj zdaje si\u0119 by\u0107 wyciszone, pomniejszone; umieszczona tam dumna posta\u0107 ludzka \u2013 kt\u00f3rej przyk\u0142adem jest Farinata \u2013 tutaj ugina si\u0119, pochyla, jak trzcina na nadmorskiej pla\u017cy, upodabnia si\u0119 do owieczki, do go\u0142\u0119bia, do potulnej kozy odpoczywaj\u0105cej w cieniu.
\nPrzenikn\u0105\u0107 sens tej przemiany, uchwyci\u0107 ducha nader subtelnego nastroju, jaki go ca\u0142o\u015bciowo otacza, jest drog\u0105 do zrozumienia Czy\u015b\u0107ca<\/em> Dantego w jego g\u0142\u0119boko wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 pi\u0119knie.
\nTym, co odr\u00f3\u017cnia pot\u0119pionych w piekle od zbawionych w czy\u015b\u0107cu \u2013 a wi\u0119c tworzy odmiennego ducha, kt\u00f3ry charakteryzuje obie cz\u0119\u015bci poematu \u2013 nie jest grzech ani jego ci\u0119\u017car gatunkowy (w Czy\u015b\u0107cu<\/em> s\u0105 jeszcze gorsi grzesznicy ni\u017c w Piekle<\/em>), ani nawet cnota, o kt\u00f3rej nikt tu nie pami\u0119ta, ale co\u015b innego: jest tym to, co Dante nazywa \u201ezwr\u00f3ceniem si\u0119 do Boga\u201d, czyli nawr\u00f3cenie serca (w ten spos\u00f3b m\u00f3wi Manfred w pie\u015bni III, 122-123: \u201eLecz \u0141aska Bo\u017ca, przestronna ogromnie, \/ garnie, kto tylko do niej si\u0119 uciecze\u201d; Oderisi w pie\u015bni XI, 89-90: \u201eA by\u0142bym indziej, lecz, jeszcze \u015br\u00f3d cia\u0142a \/ mego mieszkaj\u0105c, czyni\u0142em popraw\u0119\u201d; Hadrian V w pie\u015bni XIX, 106: \u201eP\u00f3\u017ana do skruchy by\u0142a ma ochota\u2026\u201d). I jest to fakt, kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do ducha, a nie moralno\u015bci.
\nJest to zasadniczy punkt, kt\u00f3ry charakteryzuje wszystkie te dusze, cz\u0119sto ci\u0119\u017cko grzeszne. Ka\u017cda z nich mia\u0142a moment, cz\u0119sto ostatni, oddania si\u0119 Bogu. Wspomnijmy o Buonconte: \u201eTam wzrok mi zagas\u0142; z imieniem Maryje \/ na ustach pad\u0142em\u2026\u201d (V, 101-102); albo o Sapia: \u201ePod koniec \u017cycia z Bogiem si\u0119 pokoj\u0119\u2026\u201d (XIII, 124-125). Nie ich cnoty je ocali\u0142y, tak jak nie grzechy zatraci\u0142y innych.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Londyn, British Library, Manuskrypt Yates Thompson 36, 1444-1450 Priamo della Quercia, szczeg\u00f3\u0142 miniatury f. 119 do pie\u015bni XXIX Czy\u015b\u0107ca z mistyczn\u0105 procesj\u0105, ukazuj\u0105c\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 alegori\u0119 Ko\u015bcio\u0142a (\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.bl.uk\/catalogues\/illuminatedmanuscripts\/ILLUMIN.ASP?Size=mid&IllID=56714<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n

Teraz ten zwrot do Boga, albo nawr\u00f3cenie \u2013 wed\u0142ug terminologii teologii chrze\u015bcija\u0144skiej \u2013 zmienia cz\u0142owieka od wewn\u0105trz (i z tego wzgl\u0119du posta\u0107 ludzka jawi si\u0119 zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w pierwszej cz\u0119\u015bci utworu). Wywo\u0142uje to w tych duszach szczeg\u00f3ln\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107, cech\u0119, co zdaje si\u0119 charakteryzowa\u0107 ca\u0142y Czy\u015bciec<\/em>. Gdyby pokusi\u0107 si\u0119 o jak\u0105\u015b definicj\u0119, mo\u017cna by to by\u0142o nazwa\u0107 \u2013 okre\u015bleniem najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanym przez Dantego \u2013 \u201es\u0142odycz\u0105\u201d.
\nCzy\u015bciec<\/em> Dantego, tak jak jest s\u0142odki w swoim aspekcie, taki te\u017c jest w duszach jego mieszka\u0144c\u00f3w \u2013 \u0142agodny. \u017baden z nich nie domaga si\u0119 ani nie ro\u015bci sobie praw, nie uwa\u017ca si\u0119 za wielkiego b\u0105d\u017a samowystarczalnego, ale pokornie prosi i modli si\u0119 o pomoc innych.
\nA na szczycie g\u00f3ry, w Edenie, kt\u00f3ry jest zarazem miejscem i obrazem doskona\u0142o\u015bci ludzkiej natury, zmieszany i zagubiony Dante dokonuje dramatycznego wyznania Beatrycze, przypiecz\u0119towanego gwa\u0142townym p\u0142aczem.<\/p>\n

Przytrafia si\u0119 mu tu \u2013 i to jest jedyna w swoim rodzaju tajemnica Boskiej komedii<\/em> \u2013 to, co jej bohaterowie opowiadaj\u0105 o momencie, kt\u00f3ry zmieni\u0142 ich \u017cycie: \u0142zy Manfreda, Buonconte, a teraz on je wylewa. I tak jak dla nich, tak te\u017c dla niego \u0142zy s\u0105 jedyn\u0105 cen\u0105, jakiej B\u00f3g \u017c\u0105da za wej\u015bcie do swego kr\u00f3lestwa, czyli za t\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 przemian\u0119, kt\u00f3ra prowadzi cz\u0142owieka poza niego samego, w wymiar boski, jak to stanie si\u0119 z Dantem w pierwszej pie\u015bni Raju.<\/em><\/p>\n

\n

[1]<\/a> Tre\u015b\u0107 zaczerpni\u0119ta z: Dante Alighieri, Commedia<\/em>, komentarz Anna Maria Chiavacci Leonardi, Bologna, Zanichelli, 2001, La seconda cantica<\/em>, s. I-IX.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy\u015bciec[1] Druga cz\u0119\u015b\u0107 poematu przenosi czytelnika w nowy \u015bwiat, gdzie rozpacz zast\u0119puje nadzieja, a ciemno\u015b\u0107 \u2013 \u015bwiat\u0142o s\u0142o\u0144ca. Cz\u0142owiek jest jakby odrodzony, wychodzi z otch\u0142ani wiecznego b\u00f3lu i zmierza ku krainie wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci. Miejsce to nie jest jednak punktem docelowym, lecz przej\u015bciowym. Czas p\u0142ynie tu jak na ziemi, i tak jak na ziemi s\u0105 m\u0119ki […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35319,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[2202,149],"tags":[2224],"class_list":["post-35314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-dante-alighieri-pl","category-wiadomosci","tag-dante-alighieri-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35314"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35314\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35319"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}