{"id":36164,"date":"2021-07-05T09:26:28","date_gmt":"2021-07-05T07:26:28","guid":{"rendered":"https:\/\/ofmconv.net\/iv-iii-la-commedia-paradiso\/"},"modified":"2021-07-05T10:22:38","modified_gmt":"2021-07-05T08:22:38","slug":"iv-iii-la-commedia-paradiso","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/iv-iii-la-commedia-paradiso\/","title":{"rendered":"IV\/III. BOSKA KOMEDIA. Raj*"},"content":{"rendered":"

Dante, dedykuj\u0105c Raj<\/em> Cangrande della Scala, nazywa swoje dzie\u0142o \u201ewznios\u0142ym utworem, kt\u00f3ry szczyci si\u0119 tytu\u0142em Raj<\/em>\u201d. W g\u0142\u0119bokiej \u015bwiadomo\u015bci autora okre\u015blenie to odpowiada wyj\u0105tkowo\u015bci i wielko\u015bci tego tekstu, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 inny od jakiejkolwiek znanej nam kompozycji literackiej. R\u00f3\u017cni si\u0119 te\u017c od dw\u00f3ch pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci Boskiej komedii<\/em>, ju\u017c tak rewolucyjnych w inwencji i w j\u0119zyku, stanowi\u0105cych cz\u0119\u015b\u0107 tego samego poematu. Gdyby chcie\u0107 wskaza\u0107 na charakter tworz\u0105cy jego wyj\u0105tkowo\u015b\u0107, mo\u017cna u\u017cy\u0107 s\u0142\u00f3w poety i odnale\u017a\u0107 go w tym wersecie, kt\u00f3rym w pie\u015bni XXIV, t\u0142umacz\u0105c tekst Listu do Hebrajczyk\u00f3w, okre\u015bla wiar\u0119: \u201erzeczy czekanych podstawa\u201d. Taka wydaje si\u0119 bowiem poezja Raju<\/em> w swojej wyj\u0105tkowo\u015bci: jest ona uzasadniona ca\u0142kowicie przez rzeczy, kt\u00f3rych nie widzi si\u0119, a kt\u00f3rych oczekuje si\u0119 tylko przez wiar\u0119.<\/p>\n

Jego tematyka, szcz\u0119\u015bliwo\u015b\u0107 raju, czyli doskona\u0142e spe\u0142nienie niesko\u0144czonego pragnienia cz\u0142owieka w swoim uto\u017csamieniu si\u0119 z rzeczywisto\u015bci\u0105 bosk\u0105, jest czym\u015b, czego si\u0119 nie do\u015bwiadcza, ale tylko si\u0119 spodziewa, co mo\u017ce by\u0107 nam jedynie dane w jakiej\u015b kr\u00f3tkiej chwili ziemskiego \u017cycia, i to w mglistym domy\u015ble.<\/p>\n

St\u0105d absolutna nowo\u015b\u0107 Raju<\/em> Dantego, przywo\u0142uj\u0105cego rzeczy, na kt\u00f3re mo\u017cna mie\u0107 tylko nadziej\u0119, albo kt\u00f3rych mo\u017cna tylko do\u015bwiadczy\u0107 mistycznie.<\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 poetycka opowie\u015b\u0107 nadaje tej rzeczywisto\u015bci wyczuwaln\u0105 posta\u0107, obdarzaj\u0105c j\u0105 pi\u0119knem w formach absolutnego splendoru, ale wszystko to \u2013 przestrzega poeta \u2013 jest tylko cieniem, jakby nik\u0142ym wspomnieniem przemijaj\u0105cego w\u0142a\u015bnie snu, wra\u017ceniem pozostawionym w duszy; cieniem, z kt\u00f3rego czerpie to wszystko, co opowie nam w swoich wersetach (I, 10-12). Z drugiej strony, \u015bwiat pozostaj\u0105cy w pami\u0119ci nie ma nieokre\u015blonego charakteru, lecz racjonalnie zdefiniowany porz\u0105dek i struktur\u0119, oparte na \u201epodobie\u0144stwie\u201d mi\u0119dzy umys\u0142em ludzkim a umys\u0142em boskim, co jest przecie\u017c w\u0142a\u015bciwe literaturze.<\/p>\n

Nowe jest wi\u0119c to trzecie kr\u00f3lestwo, w kt\u00f3rym Dante konsekwentnie zrezygnowa\u0142 z wszelkich form wywo\u0142uj\u0105cych wra\u017cenie opis\u00f3w stosowanych w dw\u00f3ch pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bciach, takich jak krajobraz i posta\u0107 ludzka, tworz\u0105c unikaln\u0105 opowie\u015b\u0107 o wizji przedmiot\u00f3w niematerialnych, gdzie jedynym krajobrazem jest niebo, a ludzie s\u0105 tylko p\u0142omieniami. Dwie pierwsze cz\u0119\u015bci nawi\u0105zuj\u0105 do pami\u0119ci historycznej, gdzie maj\u0105 miejsce codzienne wydarzenia, wady i cnoty ludzi, ich poszczeg\u00f3lne losy.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Londra, British Library, Manoscritto Yates Thompson 36, 1444-1450
Giovanni di Paolo, szczeg\u00f3\u0142 miniatury f. 141
Dante i Beatrycze w obliczu tajemnicy odkupienia
(\u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.bl.uk\/catalogues\/illuminatedmanuscripts\/ILLUMIN.ASP?Size=mid&IllID=56951<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n

Tak\u017ce tutaj ludzie stracili swoj\u0105 fizyczn\u0105 i moraln\u0105 dominacj\u0119 indywidualn\u0105; nie gromadz\u0105 si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas w celu opowiadania o swoich ziemskich czynach, aby zosta\u0107 zapami\u0119tanymi w \u015bwiecie historii. Nieliczne, kr\u00f3tkie, nie wysuwaj\u0105ce si\u0119 na pierwszy plan, pojedynczo opowiedziane prywatne wydarzenia s\u0105 tylko w trzech pierwszych niebach (Piccarda, Romeo, Cunizza). Inne historie, te szeroko zakrojone, maj\u0105 zawsze odmienn\u0105 funkcj\u0119, publiczn\u0105, a nie prywatn\u0105, to znaczy wymiar proroczy, wyrzut i napomnienie dla zepsutego \u015bwiata: takie s\u0105 wielkie postacie Franciszka, Dominika, Justyniana, uto\u017csamiaj\u0105cego si\u0119 z opatrzno\u015bciow\u0105 histori\u0105 Cesarstwa, czy Cacciaguidy z \u017cyciem dawnej, skromnej i prostej Florencji.Owszem, Raj<\/em> r\u00f3wnie\u017c przywo\u0142uje i opowiada do\u015bwiadczenie, ale do\u015bwiadczenie wewn\u0119trzne, kt\u00f3re mo\u017cemy \u015bmia\u0142o nazwa\u0107 mistycznym, gdy\u017c upowa\u017cnia nas do tego tekst Dantego, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 precyzyjnie do wizji \u015bw. Paw\u0142a umieszczonej w centrum pierwszej pie\u015bni (w. 73-75); a to do\u015bwiadczenie wymaga innej jako\u015bci pami\u0119ci. Do pami\u0119ci historycznej nale\u017c\u0105 czas i przestrze\u0144, miejsca, kt\u00f3re pielgrzym przemierza swoj\u0105 \u015bmierteln\u0105 stop\u0105 (w Piekle<\/em> przygniataj\u0105cy ci\u0119\u017car, w Czy\u015b\u0107cu<\/em> mroczny cie\u0144 s\u0105 znakiem jego cielesno\u015bci), krajobrazy we wszystkim podobne do geografii ziemskiej, a wreszcie poszczeg\u00f3lne historie ludzi s\u0105 zawsze dok\u0142adnie okre\u015blone przez miejsce, czas, czyn. Wszystko to jest jednak wymazane z pami\u0119ci mistycznej: tu nie mierzy si\u0119 czasu, nie opisuje si\u0119 przebytej drogi (przej\u015bcie z jednego do drugiego nieba nigdy nie jest aktem cia\u0142a, lecz tylko spojrzeniem, a czasem nawet nie\u015bwiadomym: \u201eJu\u017c by\u0142em w s\u0142o\u0144cu, lecz jak w nie wp\u0142yn\u0105\u0142em, \/ Tegom nie dostrzeg\u0142; tak cz\u0142owiek nie zbie\u017cy \/ Wyb\u0142ysku my\u015bli, jeno z my\u015bl\u0105 spo\u0142em\u201d [X, 34-36]).<\/p>\n

Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce Piek\u0142o<\/em> i Czy\u015bciec<\/em> za pierwszy cel maj\u0105 cz\u0142owieka historycznego i jego w\u0119dr\u00f3wk\u0119 w czasie (tymczasem \u017cycie w czasie jest obecne jakby na dalszym planie); natomiast Raj<\/em> za pierwszy cel ma t\u0119 absolutn\u0105 i wieczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, ku kt\u00f3rej cz\u0142owiek zmierza jako do swojego najwy\u017cszego pragnienia i ku kt\u00f3rej droga nie mo\u017ce by\u0107 mierzona w czasie historycznym, a poszczeg\u00f3lne wydarzenia ziemskie s\u0105 wobec niej ma\u0142e i odleg\u0142e.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Londra, British Library, Manoscritto Yates Thompson 36, 1444-1450
Giovanni di Paolo, szczeg\u00f3\u0142 miniatury f. 189
Dante i \u015bw. Bernard przed Matk\u0105 Bo\u017c\u0105 z Dzieci\u0105tkiem na tronie
(Fonte http:\/\/www.bl.uk\/catalogues\/illuminatedmanuscripts\/ILLUMIN.ASP?Size=mid&IllID=56997<\/a>).<\/figcaption><\/figure>\n
\n

* Tre\u015b\u0107 zaczerpni\u0119ta z: DANTE ALIGHIERI, Commedia<\/em>, komentarz Anna Maria Chiavacci Leonardi, Bologna, Zanichelli, 2001, La seconda cantica<\/em>, s. IX-XVIII.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dante, dedykuj\u0105c Raj Cangrande della Scala, nazywa swoje dzie\u0142o \u201ewznios\u0142ym utworem, kt\u00f3ry szczyci si\u0119 tytu\u0142em Raj\u201d. W g\u0142\u0119bokiej \u015bwiadomo\u015bci autora okre\u015blenie to odpowiada wyj\u0105tkowo\u015bci i wielko\u015bci tego tekstu, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 inny od jakiejkolwiek znanej nam kompozycji literackiej. R\u00f3\u017cni si\u0119 te\u017c od dw\u00f3ch pozosta\u0142ych cz\u0119\u015bci Boskiej komedii, ju\u017c tak rewolucyjnych w inwencji i w j\u0119zyku, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36178,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[2202,149],"tags":[2224],"class_list":["post-36164","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-dante-alighieri-pl","category-wiadomosci","tag-dante-alighieri-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36164","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36164"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36164\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36164"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36164"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36164"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}