{"id":62550,"date":"2023-12-13T13:25:21","date_gmt":"2023-12-13T12:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ofmconv.net\/laltare-di-filippo-e-giacomo-e-il-mosaico-pavimentale-riscrivono-la-storia-della-basilica-santi-xii-apostoli\/"},"modified":"2023-12-13T13:31:07","modified_gmt":"2023-12-13T12:31:07","slug":"laltare-di-filippo-e-giacomo-e-il-mosaico-pavimentale-riscrivono-la-storia-della-basilica-santi-xii-apostoli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/laltare-di-filippo-e-giacomo-e-il-mosaico-pavimentale-riscrivono-la-storia-della-basilica-santi-xii-apostoli\/","title":{"rendered":"O\u0142tarz Filipa i\u00a0Jakuba oraz mozaika posadzkowa od\u00a0nowa pisz\u0105 histori\u0119 bazyliki \u015bwi\u0119tych Dwunastu Aposto\u0142\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Po po\u0142udniu 1 grudnia 2023 r. bazylika \u015bwi\u0119tych Dwunastu Aposto\u0142\u00f3w go\u015bci\u0142a licznie zgromadzonych zakonnik\u00f3w i \u015bwieckich, w tym parafian, student\u00f3w i specjalist\u00f3w w dziedzinie historii sztuki i archeologii, pragn\u0105cych zapozna\u0107 si\u0119 z nowym urz\u0105dzeniem o\u0142tarza z pierwotnego ko\u015bcio\u0142a, strzeg\u0105cego ab antiquo<\/em> relikwie \u015bwi\u0119tych aposto\u0142\u00f3w Filipa i Jakuba Mniejszego, oraz z fragmentem polichromowanej mozaiki posadzkowej, niedawno odkrytej w kru\u017cganku klasztornym.<\/strong><\/p>\n

To donios\u0142e wydarzenie zrodzi\u0142o si\u0119 z inicjatywy fr. Francesco CELESTINO, gwardiana i proboszcza miejscowej wsp\u00f3lnoty zakonnej, i mia\u0142o miejsce w ramach nowenny przed uroczysto\u015bci\u0105 Niepokalanego Pocz\u0119cia NMP.
\nZwiedzanie o\u0142tarza i mozaiki, dokonane pod kierunkiem fr. Agnello STOIA i fr. Simone SCHIAVONE, poprzedzi\u0142y referaty dw\u00f3ch prelegent\u00f3w, kt\u00f3rzy pomogli osadzi\u0107 artefakty bazyliki w kontek\u015bcie odrodzenia Rzymu w czasach bizantyjskich: prof. Alessandra GUIGLIA z uniwersytetu \u201eLa Sapienza\u201d, jedna z czo\u0142owych \u015bwiatowych ekspert\u00f3w w dziedzinie rze\u017aby wczesno\u015bredniowiecznej i bizantyjskiej, opowiedzia\u0142a o wyrobach rze\u017abiarskich w bizantyjskim Rzymie w VI wieku; prof. Olof BRANDT z PXIIapieskiego Instytutu Archeologii Chrze\u015bcija\u0144skiej przedstawi\u0142 excursus<\/em> o posadzkach stosowanych w mie\u015bcie w tym samym okresie, podzieli\u0142 si\u0119 jako promotor najnowszymi osi\u0105gni\u0119ciami bada\u0144 doktoranckich ni\u017cej podpisanego, nakre\u015bli\u0142, jakie mog\u0142y by\u0107 formy architektoniczne pierwszej bazyliki wzniesionej za papie\u017ca Pelagiusza I (556-561) i uko\u0144czonej przez jego nast\u0119pc\u0119 Jana III (561-572).
\nUroczysto\u015b\u0107 otworzy\u0142 wikariusz generalny fr. Jan MACIEJOWSKI oraz fr. Francesco CELESTINO, kt\u00f3ry zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mieszka\u0144c\u00f3w miasta o zadbanie o zabytek b\u0119d\u0105cy dziedzictwem ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci. Obecni byli przedstawiciele organizacji, kt\u00f3re zezwoli\u0142y i nadzorowa\u0142y renowacj\u0119 o\u0142tarza i wykopaliska archeologiczne w kru\u017cganku: dr Antonio TEDESCHI z instytucji zajmuj\u0105cej si\u0119 ochron\u0105 zabytk\u00f3w sakralnych z ramienia ministerstwa spraw wewn\u0119trznych oraz in\u017cynier Silvio SCREPANTI z gubernatoratu Pa\u0144stwa Watyka\u0144skiego. Przyby\u0142y r\u00f3wnie\u017c osoby zajmuj\u0105ce si\u0119 kierownictwem naukowym, a mianowicie architekt Danila BARSOTTINI (urz\u0105d ochrony dziedzictwa archeologicznego, kulturowego i krajobrazowego w Rzymie) i prof. Giandomenico SPINOLA (Muzea Watyka\u0144skie), kt\u00f3rzy opisali proces wykonawczy obu prac, ich harmonogram oraz zaanga\u017cowanie r\u00f3\u017cnych kompetentnych profesjonalist\u00f3w i naukowc\u00f3w.
\nWyst\u0105pienia moderowa\u0142 prokurator generalny fr. Maurizio DI PAOLO, kt\u00f3ry zilustrowa\u0142 przebieg dw\u00f3ch prac: o\u0142tarza i posadzki. Prace przy o\u0142tarzu rozpocz\u0119to w 2019 r., zaraz po rekognicji szcz\u0105tk\u00f3w aposto\u0142\u00f3w dokonanej za czas\u00f3w \u00f3wczesnego proboszcza fr. Agnello STOIA, za\u015b wykopaliska archeologiczne promowa\u0142 i prowadzi\u0142 w 2021 r. archeolog fr. Simone SCHIAVONE.
\nO\u0142tarz, odkryty w 1873 r. po wybudowaniu krypty przez architekta Luca CARIMINI, popad\u0142 w zapomnienie. Projekt powi\u0119kszenia otaczaj\u0105cego go wn\u0119trza, kierowany przez architekta Marco SETTI na zlecenie regionalnego urz\u0119du ochrony zabytk\u00f3w, u\u0142atwi\u0142 jego lepsze wykorzystanie, tak\u017ce dzi\u0119ki odpowiedniemu systemowi o\u015bwietlenia. Cenny zabytek, wyj\u0105tkowy ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 form\u0119 i obecno\u015b\u0107 du\u017cego wewn\u0119trznego relikwiarza, zosta\u0142 poddany dok\u0142adnemu i kompleksowemu oczyszczeniu i integracji szczelin zar\u00f3wno w cz\u0119\u015bci nieruchomej (podstawa), jak i ruchomej (p\u0142yty z marmuru paonazzo i filary naro\u017cne z marmuru lunense); cz\u0119\u015bci te zosta\u0142y zdemontowane i przeniesione do laboratorium. Czynno\u015bci te umo\u017cliwi\u0142y wykonanie starannej dokumentacji graficznej, fotograficznej i opisowej, wykrycie wsp\u00f3\u0142czesnych \u015blad\u00f3w ingerencji na fundamencie i starodawnych graffiti (krzy\u017ce, odr\u0119czne podpisy, rysunki) zar\u00f3wno na mensie, jak i na pionowych \u015bcianach zamykaj\u0105cych, a tak\u017ce zrozumienie jego konstrukcji i jego funkcjonowanie. Konstrukcja by\u0142a bowiem wyposa\u017cona w otw\u00f3r frontowy (fenestella confessionis<\/em>), zabezpieczony metalow\u0105 krat\u0105 i zamykany dwuskrzyd\u0142owymi drzwiczkami, przez kt\u00f3re wierni mogli zobaczy\u0107 \u015bwi\u0119te repozytorium m\u0119czennik\u00f3w i dotkn\u0105\u0107 ich ko\u015bci za pomoc\u0105 tkaniny (brandea<\/em>), kt\u00f3ra stawa\u0142a si\u0119 relikwiami ex contactu<\/em>.
\nEksploracja w kru\u017cganku doprowadzi\u0142a natomiast do odkrycia interesuj\u0105cej mozaiki o d\u0142ugo\u015bci 8 metr\u00f3w, kt\u00f3ra stanowi pendant do symetrycznej mozaiki znalezionej w 1996 r. w kaplicy kard. BESSARIONE. Mozaikowa posadzka, podzielona na \u0107wiartki ozdobione r\u00f3\u017cnymi linearnymi i kolistymi motywami geometrycznymi, wype\u0142niona figurami przypominaj\u0105cymi du\u017ce rozety, nale\u017cy do kategorii posadzek uk\u0142adanych z du\u017cych p\u0142ytek, wyst\u0119puj\u0105cych w Rzymie od po\u0142owy VI wieku i z niewielk\u0105 liczb\u0105 potwierdze\u0144 przez ca\u0142y VII wiek. Ta posadzka, przerwana w \u015brodku przez wg\u0142\u0119bienie wy\u0142o\u017cone czerwonymi p\u0142ytami porfirowymi do przechowywania relikwii Sabina, Klemensa i Tomasza (ze wzgl\u0119du na jego colobion<\/em>), pozosta\u0142a w u\u017cyciu do ko\u0144ca XIV i pocz\u0105tku XV wieku, kiedy poziom posadzki zosta\u0142 podniesiony na polecenie papie\u017ca Marcina V, inicjatora przeprowadzonych prac rekonstrukcyjnych budowli w cz\u0119\u015bci opuszczonej i porzuconej po trz\u0119sieniu ziemi w 1349 r. W XV wieku posadzka by\u0142a trzykrotnie przerabiana, z czego dwa ostatnie razy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 w pobli\u017cu murku z miejscami do siedzenia, biegn\u0105cego wzd\u0142u\u017c \u0142uku absydy i powsta\u0142ego w okresie przybycia braci mniejszych konwentualnych (1463 r.): w tamtym czasie kaplica by\u0142a po\u015bwi\u0119cona \u015bw. Franciszkowi z Asy\u017cu i s\u0142u\u017cy\u0142a do modlitwy ch\u00f3ralnej.
\nWynika st\u0105d, \u017ce poszukiwanie korzeni bazyliki apostolorum Philippi et Iacobi<\/em> z czas\u00f3w bizantyjskich jest powi\u0105zane z odkrywaniem obecno\u015bci rodziny franciszka\u0144skiej, kt\u00f3ra przez prawie p\u00f3\u0142 tysi\u0105clecia strze\u017ce \u015blad\u00f3w przesz\u0142o\u015bci w du\u017cej mierze jeszcze nieznanej, ale nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce uda si\u0119 j\u0105 jak najszybciej ods\u0142oni\u0107.<\/p>\n

Fr. Simone SCHIAVONE<\/p>\n