{"id":69862,"date":"2024-07-10T12:55:55","date_gmt":"2024-07-10T10:55:55","guid":{"rendered":"https:\/\/ofmconv.net\/750-anniversario-della-morte-di-san-bonaventura-uomo-di-governo-e-di-cattedra\/"},"modified":"2024-07-10T17:56:25","modified_gmt":"2024-07-10T15:56:25","slug":"750-anniversario-della-morte-di-san-bonaventura-uomo-di-governo-e-di-cattedra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/750-anniversario-della-morte-di-san-bonaventura-uomo-di-governo-e-di-cattedra\/","title":{"rendered":"750. rocznica \u015bmierci \u015bw.\u00a0Bonawentury: cz\u0142owiek rz\u0105d\u00f3w i\u00a0nauki"},"content":{"rendered":"

W tygodniu poprzedzaj\u0105cym 750. rocznic\u0119 \u015bmierci \u015bw. Bonawentury proponujemy refleksj\u0119 fr. Orlando TODISCO, emerytowanego profesora filozofii na Papieskim Wydziale Teologicznym \u015aw. Bonawentury w Rzymie \u201eSeraphicum\u201d.<\/strong><\/p>\n

Minister generalny fr. Carlos TROVARELLI zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do fr. Orlando z pro\u015bb\u0105 o przygotowanie tekstu upami\u0119tniaj\u0105cego \u015bw. Bonawentur\u0119. Oto jego tekst! Czy mo\u017cna go uzna\u0107 za mo\u017cliw\u0105 franciszka\u0144sk\u0105 odpowied\u017a dla tych, kt\u00f3rzy zastanawiaj\u0105 si\u0119, dok\u0105d zaprowadzi nas rozw\u00f3j sztucznej inteligencji? Dla tych, kt\u00f3rzy zastanawiaj\u0105 si\u0119, jak ustawi\u0107 nasze badanie \u015bwiata? Wydaje si\u0119, \u017ce tak. Mi\u0142ej lektury! Niech \u015bw. Bonawentura wstawia si\u0119 za nami!<\/p>\n

____________________________________________<\/p>\n

BONAWENTURA \u2013 CZ\u0141OWIEK RZ\u0104D\u00d3W I NAUKI
\n<\/strong>W 750. rocznic\u0119 \u015bmierci<\/em><\/p>\n

Bonawentura urodzi\u0142 si\u0119 w Bagnoregio w 1217 r., magister in sacra theologia<\/em> w 1257 r., minister generalny Zakonu w latach 1257-1274, kardyna\u0142 biskup Albano w 1273 r., zmar\u0142 w wieku 57 lat w Lyonie 15 lipca 1274 r., kanonizowany przez Sykstusa IV w 1482 r., og\u0142oszony doktorem Ko\u015bcio\u0142a przez papie\u017ca Sykstusa V 14 maja 1588 r. Cz\u0142owiek rz\u0105d\u00f3w i cz\u0142owiek nauki. Zamiast przechodzi\u0107 do trudnego kompendium jego filozoficzno-teologiczno-mistycznych wskaza\u0144, chyba lepiej wspomnie\u0107 o jego inspiruj\u0105cej motywacji<\/strong>, obdarzonej szczeg\u00f3ln\u0105 si\u0142\u0105 sugestywn\u0105, motywacji, kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142oby przemy\u015ble\u0107 i by\u0107 mo\u017ce na nowo zaproponowa\u0107.<\/p>\n

Cz\u0142owiek rz\u0105d\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Powszechnie wiadomo, \u017ce franciszkanie entuzjastycznie przyj\u0119li perspektyw\u0119 joachimit\u00f3w, poniewa\u017c nadawa\u0142a im ona fascynuj\u0105ce biblijno-dogmatyczne oblicze i sprawia\u0142a, \u017ce popularne dzielenie si\u0119 ich przes\u0142aniem sta\u0142o si\u0119 zrozumia\u0142e. Pierwotny franciszkanizm by\u0142 nap\u0119dzany entuzjazmem i podtrzymywany przes\u0142aniem Ewangelii, uciele\u015bnionym przez Franciszka, ale wci\u0105\u017c brakowa\u0142o mu konkretnych ram biblijno-teologicznych, kt\u00f3re pomog\u0142yby mu wyrze\u017abi\u0107 pewn\u0105 przestrze\u0144 w szerokim horyzoncie ko\u015bcielnym tamtych czas\u00f3w i dzia\u0142a\u0107 jako cecha wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca w stosunku do innych wsp\u00f3lnot religijnych.
\nOt\u00f3\u017c Bonawentura, kre\u015bl\u0105c og\u00f3lne linie, w kt\u00f3rych franciszkanin mo\u017ce da\u0107 przestrze\u0144 swojej kreatywno\u015bci, pozostaj\u0105c wiernym \u017ar\u00f3d\u0142u i jednocze\u015bnie b\u0119d\u0105c zaanga\u017cowanym w ukazywanie jej p\u0142odno\u015bci, odpowiedzia\u0142 na t\u0119 potrzeb\u0119. A co powiedzie\u0107 o przepe\u0142nionym rado\u015bci\u0105 w\u0119drownym stylu duszpasterskim Franciszka i jego pierwszych towarzyszy? Czy ten styl mo\u017cna przekre\u015bli\u0107, czy te\u017c w inny spos\u00f3b wyrazi\u0107 i na nowo zaproponowa\u0107? I tak mamy tutaj do czynienia ze specyficznym wk\u0142adem Bonawentury, kt\u00f3ry z jednej strony jest zgodny z poj\u0119ciowym i argumentacyjnym stylem filozoficzno-teologicznego my\u015blenia tamtych czas\u00f3w, a z drugiej otwiera scenariusze wspieraj\u0105ce wielopostaciowe pi\u0119kno charyzmatu franciszka\u0144skiego.
\nFranciszek by\u0142 zanurzony w samym sercu \u015bredniowiecza \u2013 opiece nad tr\u0119dowatymi pozostawionymi na pastw\u0119 \u015bmierci, walce mi\u0119dzy wielkimi i ma\u0142ymi… \u2013 uczestnicz\u0105c w problemach ludzi swoich czas\u00f3w, szerz\u0105c jako w\u0119drowny pie\u015bniarz Bo\u017cy przes\u0142anie powszechnego braterstwa. Jak teraz jest odbierany i prze\u017cywany jego charyzmat? Przewa\u017cnie wyzwala si\u0119 go z jego czas\u00f3w, pr\u00f3buj\u0105c wcieli\u0107 go w sw\u00f3j w\u0142asny czas. Ale czy \u0142atwo jest wyzwoli\u0107 charyzmat Franciszka z jego czas\u00f3w w celu wcielenia go w sw\u00f3j w\u0142asny czas? W \u015bwietle pierwszych kontrast\u00f3w w rodzinie franciszka\u0144skiej mi\u0119dzy \u201ebraciszkami zakonnymi\u201d a na\u015bladowcami dalekowzrocznego spojrzenia brata Eliasza trzeba powiedzie\u0107, \u017ce nie, poniewa\u017c \u0142atwo jest absolutyzowa\u0107 kategorie w\u0142asnego czasu, zaciemniaj\u0105c blask charyzmatu i trac\u0105c jego historyczn\u0105 skuteczno\u015b\u0107. Czego si\u0119 potrzebuje? Niezast\u0105pionej roli szko\u0142y franciszka\u0144skiej. To ona oferuje powi\u0119kszaj\u0105cej si\u0119 rodzinie szerok\u0105 perspektyw\u0119 filozoficzno-teologiczn\u0105, uzasadniaj\u0105c\u0105 w\u0142asny profil zakonny w istotnej wierno\u015bci pierwotnej to\u017csamo\u015bci. St\u0105d wynika konieczno\u015b\u0107, by nie zatrzymywa\u0107 si\u0119 na Franciszku i jego czasach, ale by dowarto\u015bciowa\u0107 rol\u0119 my\u015blicieli franciszka\u0144skich, autentycznych protagonist\u00f3w uwa\u017cnej i tw\u00f3rczej medytacji nad oryginalno\u015bci\u0105 przes\u0142ania, kt\u00f3rego elementy sk\u0142adowe rozpad\u0142y si\u0119, nie trac\u0105c swej spajaj\u0105cej si\u0142y, tak by oprze\u0107 si\u0119 wp\u0142ywowi czas\u00f3w.
\nW tym miejscu nale\u017ca\u0142oby sporz\u0105dzi\u0107 list\u0119 pism \u2013 g\u0142\u00f3wnie opusculum<\/em> \u2013 ministra generalnego Bonawentury, pocz\u0105wszy od Determinationes quaestionum circa regulam Fratrum Minorum<\/em>, maj\u0105cych na celu ukazanie charyzmatu Franciszka w ci\u0105gu dziej\u00f3w. Pod tym wzgl\u0119dem jest on protoplast\u0105 szko\u0142y franciszka\u0144skiej, nie mo\u017cna go ignorowa\u0107, tak jakby wystarczy\u0142o skupi\u0107 si\u0119 na Franciszku, co najcz\u0119\u015bciej ma miejsce. W \u015blad za Bonawentur\u0105 p\u00f3jd\u0105 inni protagoni\u015bci na wysokim poziomie filozoficzno-teologiczno-politycznym, od Dunsa Szkota po Wilhelma Ockhama, kt\u00f3rzy z innych punkt\u00f3w widzenia na\u015bwietl\u0105 wybuchow\u0105 si\u0142\u0119 franciszka\u0144skiego charyzmatu. Warto\u015bciowa praca, w zasadzie pozostaj\u0105ca w cieniu.<\/p>\n

Cz\u0142owiek nauki<\/strong><\/p>\n

I w\u0142a\u015bnie z tej perspektywy nale\u017cy doceni\u0107 jego lini\u0119 filozoficzno-teologiczno-mistyczn\u0105. Filozoficzno-teologiczno-mistyczna propozycja Bonawentury pokazuje, \u017ce jest on \u201eteologiem od pocz\u0105tku\u201d (E. Gilson) i \u017ce mundana sapientia<\/em> przeciwstawia si\u0119 sapientia christiana<\/em>. \u015awiat jest oddany Bogu, jest wyrazem Jego wspania\u0142omy\u015blno\u015bci. Wydarzenia ludzkiego \u015bwiata, Ko\u015bcio\u0142a, Zakonu nale\u017cy przywr\u00f3ci\u0107 wolnej woli Boga. Jakie wi\u0119c dzia\u0142anie podejmuje Bonawentura? Przej\u015bcie od philosophia ancilla theologiae (Tomasz z Akwinu)<\/em> do theologia ancilla philosophiae<\/em>.
\nChodzi o wywo\u0142anie swoistej rewolucji dyscyplinarnej<\/strong>, ukrytej w g\u0142\u0119bi my\u015bli franciszka\u0144skiej. Rzeczywi\u015bcie, \u201eje\u015bli uznaje si\u0119, \u017ce naprawd\u0119 zna si\u0119 jak\u0105\u015b rzecz, i je\u015bli zna si\u0119 przyczyn\u0119, dla kt\u00f3rej ta rzecz jest tym, czym jest, do tego stopnia, \u017ce uwa\u017ca si\u0119 za niemo\u017cliwe, aby by\u0142o inaczej\u201d[1]<\/sup><\/a>, nie mo\u017cna nie przyzna\u0107, \u017ce badanie \u015bwiata, chcianego i zaprojektowanego, nie mo\u017ce by\u0107 powierzone rozumowi, odizolowanemu od Boskiego \u015bwiat\u0142a, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce rozum, pozostawiony samemu sobie, okazuje si\u0119 omylny, cz\u0105stkowy, niezdolny do rozpoznania ogromnego bogactwa stworze\u0144.
\nCzy badanie \u015bwiata jako rzeczywisto\u015bci neutralnej, niczyjej, pozostawionej samej sobie, nie r\u00f3\u017cni si\u0119 od odkrywania \u015bwiata dobrowolnie zamierzonego jako ogr\u00f3d pokoju i dobrobytu, dost\u0119pnego dla wszystkich? Dystans nie polega na tym, \u017ce jedno podej\u015bcie jest racjonalne, a drugie nie. Oba s\u0105 racjonalne, ale jedno jest \u201etylko\u201d racjonalne, rozumiane jako to, co nie ma Boskich \u015blad\u00f3w; drugie, opr\u00f3cz tego, \u017ce jest racjonalne, a mo\u017ce lepiej: zanim stanie si\u0119 racjonalne, jest \u201echciane\u201d, wyobra\u017cone, dobrowolnie stworzone i bezinteresownie dane przez kogo\u015b, kto nie m\u00f3g\u0142by tego nie chcie\u0107, nie zaprojektowa\u0107, nie da\u0107? Jest rzecz\u0105 oczywist\u0105, \u017ce w takiej hipotezie czysto racjonalne \u015bwiat\u0142o jest niewystarczaj\u0105ce i \u017ce konieczne jest Boskie \u015bwiat\u0142o[2]<\/sup><\/a>, kt\u00f3re pozwala nam postrzega\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 jako vestigium<\/em>, imago<\/em>, similitudo<\/em> odwiecznego S\u0142owa, \u201epokarm i pasterza\u201d, \u201ezasad\u0119 o\u017cywcz\u0105\u201d wszystkich stworze\u0144[3]<\/sup><\/a>. Z tego, co zosta\u0142o powiedziane \u2013 precyzuje Bonawentura \u2013 jasno wynika, \u017ce metoda, kt\u00f3ra rozwiewa w\u0105tpliwo\u015bci i wszelkie zak\u0142opotanie, \u201epolega na rozpocz\u0119ciu od pewno\u015bci wiary i kontynuowaniu jasno\u015bci\u0105 rozumu, aby doj\u015b\u0107 do s\u0142odyczy kontemplacji\u201d [4]<\/a><\/sup>. Wiedza jest jednolita, a nie jedna filozoficzna, za\u015b druga teologiczna. Jej pocz\u0105tkiem jest racjonalne spojrzenie karmione przez teologiczn\u0105 dusz\u0119 \u015bwiata, ze \u015bladami stw\u00f3rczego gestu Tego, kt\u00f3ry wszystko m\u00f3g\u0142 pozostawi\u0107 w nico\u015bci. Wszelka wiedza partykularna pozostaje niepewna, je\u015bli nie doprowadzimy jej do ostatecznego fundamentu.
\nOt\u00f3\u017c biblijno-chrze\u015bcija\u0144skie objawienie, umieszczaj\u0105c w centrum stw\u00f3rczy woluntaryzm, nie wyklucza wymiaru racjonalnego, a zatem mo\u017cliwego aspektu naukowego, ale stawia w centrum sensowno\u015b\u0107 ca\u0142o\u015bci<\/strong> na wyt\u0142umaczenie zamys\u0142u Tego, kt\u00f3ry chcia\u0142 to, czego m\u00f3g\u0142by nie chcie\u0107. Mo\u017cna przeczyta\u0107 De reductione artium ad theologiam<\/em> i zobaczy\u0107, \u201ejak wieloraka m\u0105dro\u015b\u0107 Boga (Ef 3, 10), kt\u00f3r\u0105 tak jasno przekazuje nam Pismo \u015awi\u0119te, jest ukryta (occultatur<\/em>) w ca\u0142ej wiedzy i w ca\u0142ej naturze\u201d (nr 26).
\nSt\u0105d potrzeba podj\u0119cia rewolucji dyscyplinarnej, a mianowicie nie wychodzenie od tego, co mniej, by doj\u015b\u0107 do tego, co wi\u0119cej \u2013 od tego, co czysto rozumowe, do tego, co r\u00f3wnie\u017c objawione, to jest od tego, co neutralne, do tego, co chciane, lecz wychodzenie od \u201ewi\u0119cej\u201d \u2013 od rzeczywistego \u015bladu, znaku, obrazu Boga \u2013 i schodzenie po wszystkich stopniach bytu a\u017c do osi\u0105gni\u0119cia stopnia minimalnego, u\u015bwiadamiaj\u0105c sobie po drodze, co wiedza specjalistyczna pozostawia na marginesie, co nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 w celu prawid\u0142owej oceny jej zakresu. Wszystko to rodzi styl filozoficzny, kt\u00f3ry nie jest ju\u017c zarozumia\u0142y i normatywny, \u015bwiadomy tego, co pozostawi\u0142 na drodze, poniewa\u017c zapobiega temu, by rozum sta\u0142 si\u0119 najwy\u017cszym, nieodwo\u0142alnym s\u0119dzi\u0105 tego, co jest prawd\u0105, a co fa\u0142szem, tego, co nale\u017cy przyj\u0105\u0107 za przedmiot wiedzy, a co nale\u017cy pozostawi\u0107 w cieniu jako racjonalne. Rozum nie jest w\u0142adc\u0105 w tej dziedzinie. Rozum jest na s\u0142u\u017cbie woli, a zatem wolno\u015bci, nie arbitralnej, ale tw\u00f3rczej lub raczej bezgranicznej. Jasny scenariusz bonawenturia\u0144ski powinien by\u0107 przywo\u0142ywany i strze\u017cony jako g\u0142\u00f3wny przewodnik w ocenie specjalistycznej wiedzy.<\/p>\n

Fr. Orlando TODISCO<\/p>\n

\n

[1]<\/span><\/sup><\/a> Unus est magister vester,<\/em> Sermo IV, nr 7: \u201eCum res habeant esse in proprio genere, habeant etiam esse in mente, habeant esse et in aeterna ratione; nec esse earum sit omnino immutabile primo et secundo modo, sed tantum tertio, videlicet prout sunt in Verbo aeterno: restat quod nihil potest facere res perfecte scibiles, nisi adsit Christus, Dei filius, et magister\u201d.<\/span><\/p>\n

[2]<\/sup><\/a> I Sent<\/em>, Proemii, q. 1, resp: \u201eEt quod obicitur, quod credibile est supra rationem, verum est, supra rationem quantum ad scientiam acquisitam, sed non supra rationem elevatam per fidem et donum scientiae et intellectus. Fides enim elevat ad assentiendum; scientia et intellectus elevant ad ea quae credita sunt intelligendum\u201d.<\/span><\/p>\n

[3]<\/sup><\/a> Unus est magister vester<\/em>, nr 26.<\/span><\/p>\n

[4]<\/sup><\/a> Unus est magister vester<\/em>, nr 15: \u201eHunc ordinem ignoraverunt philosophi qui, negligentes fidem et totaliter se fundantes in ratione\u2026\u201d. Por. Hexa\u00ebmeron coll. 19, nr 15.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tygodniu poprzedzaj\u0105cym 750. rocznic\u0119 \u015bmierci \u015bw. Bonawentury proponujemy refleksj\u0119 fr. Orlando TODISCO, emerytowanego profesora filozofii na Papieskim Wydziale Teologicznym \u015aw. Bonawentury w Rzymie \u201eSeraphicum\u201d. Minister generalny fr. Carlos TROVARELLI zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do fr. Orlando z pro\u015bb\u0105 o przygotowanie tekstu upami\u0119tniaj\u0105cego \u015bw. Bonawentur\u0119. Oto jego tekst! Czy mo\u017cna go uzna\u0107 za mo\u017cliw\u0105 franciszka\u0144sk\u0105 odpowied\u017a dla […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":69858,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[144,149],"tags":[2790,1532,335],"class_list":["post-69862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-ufficio-comunicazioni-pl","category-wiadomosci","tag-bonawentura","tag-jubileusz","tag-seraphicum-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69862","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69862"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69862\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/69858"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}