{"id":89999,"date":"2025-10-31T14:18:45","date_gmt":"2025-10-31T13:18:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ofmconv.net\/in-cammino-verso-la-turchia-e-il-libano\/"},"modified":"2025-10-31T14:29:15","modified_gmt":"2025-10-31T13:29:15","slug":"in-cammino-verso-la-turchia-e-il-libano","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/in-cammino-verso-la-turchia-e-il-libano\/","title":{"rendered":"W drodze do\u00a0Turcji i\u00a0Libanu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Przez d\u0142ugi czas spekulowano o miejscu docelowym najbli\u017cszej podr\u00f3\u017cy papie\u017ca: dok\u0105d uda si\u0119 Leon XIV? Kilka tygodni temu og\u0142oszono, \u017ce papie\u017c, na zaproszenie prezydenta Republiki Turcji Recepa Tayyipa ERDO\u011eANA i miejscowych biskup\u00f3w, odwiedzi w dniach 27-30 listopada 2025 r. Turcj\u0119, a nast\u0119pnie uda si\u0119 do Libanu. Na obu etapach bracia mniejsi konwentualni nie b\u0119d\u0105 w centrum uwagi, ale dw\u00f3ch z nich odegra znacz\u0105c\u0105 rol\u0119: abp Martin KMETEC b\u0119dzie gospodarzem w Turcji, a bp C\u00e9sar ESSAYAN jako wikariusz apostolski Bejrutu \u2013 w Libanie.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Fundamenty wiary<br \/>\n<\/strong>Historycznym motywem podr\u00f3\u017cy do Turcji jest 1700. rocznica Soboru Nicejskiego, uwa\u017canego za decyduj\u0105cy moment w dziejach wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. \u201eNie mo\u017cemy pozwoli\u0107, aby ta rocznica umkn\u0119\u0142a\u201d \u2013 powiedzia\u0142 papie\u017c Leon XIV, zapowiadaj\u0105c wizyt\u0119.<br \/>\nPierwszy Sob\u00f3r Nicejski zosta\u0142 zwo\u0142any w 325 r. przez cesarza Konstantyna z zamiarem zachowania jedno\u015bci m\u0142odego Ko\u015bcio\u0142a. Sprowokowa\u0142 go teologiczny sp\u00f3r o natur\u0119 relacji mi\u0119dzy Bogiem Ojcem a Jezusem Chrystusem. Teolog aleksandryjski Ariusz utrzymywa\u0142, \u017ce Chrystus, cho\u0107 b\u0119d\u0105c jedyny, zosta\u0142 stworzony przez Boga, a zatem nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 Bogiem w tym samym sensie co Ojciec. Z kolei wielu innych ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a argumentowa\u0142o, \u017ce Chrystus jest prawdziwym Bogiem i wsp\u00f3\u0142istotny Ojcu. Pod koniec soboru przewa\u017cy\u0142o to drugie stanowisko, a doktryna Ariusza zosta\u0142a uznana za heretyck\u0105. W tym kontek\u015bcie narodzi\u0142 si\u0119 <em>Symbol nicejski<\/em>, kt\u00f3ry g\u0142osi, \u017ce Chrystus jest \u201ewsp\u00f3\u0142istotny\u201d Ojcu. W ten spos\u00f3b Sob\u00f3r Nicejski po\u0142o\u017cy\u0142 kamie\u0144 milowy w rozumieniu chrze\u015bcija\u0144skiej wiary, kt\u00f3ra do dzi\u015b kszta\u0142tuje Ko\u015bci\u00f3\u0142.<br \/>\nTym, czego sob\u00f3r nie zdo\u0142a\u0142 okre\u015bli\u0107 na sta\u0142e, by\u0142a data Wielkanocy. Chocia\u017c ustali\u0142, \u017ce uroczysto\u015b\u0107 powinna przypada\u0107 w niedziel\u0119 nast\u0119puj\u0105c\u0105 po pierwszej pe\u0142ni ksi\u0119\u017cyca po r\u00f3wnonocy wiosennej, od XVI wieku Ko\u015bcio\u0142y Wschodu i Zachodu stosowa\u0142y r\u00f3\u017cne obliczenia, obchodz\u0105c Wielkanoc w najcz\u0119\u015bciej niepokrywaj\u0105cych si\u0119 terminach. Przez dziesi\u0119ciolecia podejmowano pr\u00f3by ustalenia wsp\u00f3lnej daty, ale jak dot\u0105d bezskutecznie. Fakt, \u017ce Wielkanoc w 2025 r. by\u0142a \u015bwi\u0119towana tego samego dnia, 20 kwietnia, przez Ko\u015bcio\u0142y Wschodu i Zachodu, by\u0142 szcz\u0119\u015bliwym, ale wci\u0105\u017c przypadkowym, zr\u00f3wnaniem kalendarzy.<\/p>\n<p><strong>Rado\u015b\u0107 i nadzieja<br \/>\n<\/strong>Ekumeniczny patriarcha Konstantynopola Bart\u0142omiej I z rado\u015bci\u0105 przyj\u0105\u0142 zapowiedzian\u0105 wizyt\u0119 papie\u017ca Leona XIV w Turcji. W wydanym o\u015bwiadczeniu patriarchat wyrazi\u0142 \u201ezadowolenie ze zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 wizyty papie\u017ca Leona XIV w Turcji\u201d. 28 listopada obaj zwierzchnicy Ko\u015bcio\u0142a wezm\u0105 udzia\u0142 w centralnych obchodach 1700. rocznicy soboru w Izniku (staro\u017cytna Nicea).<br \/>\nNast\u0119pnie papie\u017c uda si\u0119 do Libanu, kraju, kt\u00f3ry od lat boryka si\u0119 z niestabiln\u0105 sytuacj\u0105. Trudno\u015bci polityczne i gospodarcze wp\u0142ywaj\u0105 na codzienne \u017cycie ludno\u015bci. W wywiadzie dla <em>Vatican News<\/em> bp C\u00e9sar ESSAYAN stwierdzi\u0142: \u201eMamy nadziej\u0119, \u017ce papie\u017c Leon, w \u015blad za swoimi poprzednikami, b\u0119dzie w stanie znale\u017a\u0107 s\u0142owa zdolne do przywr\u00f3cenia Libanu do centrum uwagi mi\u0119dzynarodowej i przypomnie\u0107, \u017ce tylko pok\u00f3j jest drog\u0105, kt\u00f3ra uznaje g\u0142\u0119bok\u0105 godno\u015b\u0107 istoty ludzkiej\u201d.<\/p>\n<hr>\n<p style=\"padding-left: 40px;\"><strong>Tabela informacyjna: Archidiecezja Izmir<br \/>\n<\/strong>Izmir jest stolic\u0105 biskupi\u0105 od wczesnych wiek\u00f3w. Ju\u017c w II wieku istniej\u0105 wzmianki o biskupie \u2013 \u015bw. Polikarpie z Izmiru (ur. oko\u0142o 69 r.; zm. 155 lub 167 r.). Archidiecezja \u0142aci\u0144ska zosta\u0142a kanonicznie erygowana w 1346 r. przez papie\u017ca Klemensa VI. Zniesiona w 1575 r., zosta\u0142a przywr\u00f3cona w 1818 r. przez papie\u017ca Piusa VII. Na terenie archidiecezji mieszka oko\u0142o 200 tys. os\u00f3b, ale katolicy stanowi\u0105 niewielk\u0105 mniejszo\u015b\u0107: jest tylko oko\u0142o 6 tys. wiernych.<\/p>\n<hr>\n<p style=\"text-align: center;\">* * * *<\/p>\n<p><strong>Wywiad z abp. Martinem KMETEC OFMConv, arcybiskupem Izmiru<\/strong><\/p>\n<p><em>Drogi arcybiskupie Martinie, wkr\u00f3tce nast\u0105pi niezwyk\u0142a wizyta w Turcji. Papie\u017c Leon XIV b\u0119dzie twoim go\u015bciem. Jaka <strong>atmosfera<\/strong> czeka na niego w tym kraju?<br \/>\n<\/em><strong>Mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy bardzo optymistyczni. Wizyta papie\u017ca jest mocnym przypomnieniem, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki jest zwi\u0105zany ze Stolic\u0105 Piotrow\u0105 i z nast\u0119pcami aposto\u0142\u00f3w, a tym samym z tradycj\u0105 sakramentaln\u0105. Czujemy potrzeb\u0119, by by\u0107 umocnionymi w wierze i nadziei.<\/strong><\/p>\n<p><em>Katolicy stanowi\u0105 niewielk\u0105 mniejszo\u015b\u0107 w tym oficjalnie \u015bwieckim pa\u0144stwie, w kt\u00f3rym ponad 90% ludno\u015bci wyznaje islam. Czy m\u00f3g\u0142by\u015b opisa\u0107 kilka <strong>podstawowych cech<\/strong> Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego w Turcji?<br \/>\n<\/em><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 rzymskokatolicki w Turcji jest niewielk\u0105 mniejszo\u015bci\u0105. Zawsze byli\u015bmy uwa\u017cani za obcy Ko\u015bci\u00f3\u0142, ale tak nie jest. Od czas\u00f3w Imperium Osma\u0144skiego, na przestrzeni wiek\u00f3w, cz\u0142onkowie naszej wsp\u00f3lnoty byli w\u0142\u0105czeni w \u017cycie spo\u0142eczne, zw\u0142aszcza w miastach nadmorskich, takich jak Stambu\u0142, Izmir, Mersin, Trabzon, Samsun i Iskenderun.<br \/>\n<\/strong><strong>Obecno\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w naszego Ko\u015bcio\u0142a wzmocni\u0142a si\u0119 wraz z przybyciem migrant\u00f3w z Azji i Afryki. Mamy ko\u015bcio\u0142y, co pozwala nam pozosta\u0107 na tych ziemiach, kt\u00f3re by\u0142y \u015bwiadkami g\u0142oszenia Ewangelii przez aposto\u0142\u00f3w, jak \u015bw. Jan i \u015bw. Pawe\u0142. Jeste\u015bmy spadkobiercami bogactwa ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, jak \u015bw. Chryzostom, \u015bw. Polikarp, \u015bw. Ignacy i \u015bw. Ireneusz, aposto\u0142 Francji.<br \/>\n<\/strong><strong>Zakony, jak cho\u0107by lazary\u015bci czy bracia szkolni, przynios\u0142y szkolnictwo do Imperium Osma\u0144skiego. Warto wspomnie\u0107, \u017ce c\u00f3rki mi\u0142osierdzia opiekowa\u0142y si\u0119 rannymi \u017co\u0142nierzami z Imperium Osma\u0144skiego, za co otrzyma\u0142y w darze ziemi\u0119, na kt\u00f3rej wybudowa\u0142y szpital w Stambule; mia\u0142y szpital w Izmirze, dba\u0142y r\u00f3wnie\u017c o edukacj\u0119 m\u0142odzie\u017cy.<br \/>\n<\/strong><strong>Dzi\u015b to wszystko nie jest ju\u017c mo\u017cliwe. Jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105, jaka nam pozosta\u0142a, jest zatroszczenie si\u0119 o spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z ludzi wywodz\u0105cych si\u0119 z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk.<\/strong><\/p>\n<p><em>8 grudnia 2020 r. papie\u017c Franciszek mianowa\u0142 ci\u0119 arcybiskupem Izmiru. Do <strong>jakiej diecezji<\/strong> ci\u0119 pos\u0142a\u0142?<br \/>\n<\/em><strong>Papie\u017c Franciszek pos\u0142a\u0142 mnie do diecezji Izmir-Smyrna. Jeste\u015bmy ma\u0142\u0105 wsp\u00f3lnot\u0105 i razem z Ko\u015bcio\u0142em prawos\u0142awnym kszta\u0142tujemy ma\u0142\u0105 trz\u00f3dk\u0119, jedyn\u0105, jaka pozosta\u0142a spo\u015br\u00f3d Ko\u015bcio\u0142\u00f3w wymienionych w Ksi\u0119dze Apokalipsy. Na terenie naszej diecezji znajduj\u0105 si\u0119 obiekty archeologiczne w Efezie, Laodycei, Hierapolis, Ikonium, Pergamonie i gdzie indziej. Przypominaj\u0105 nam one o znaczeniu korzeni, kt\u00f3re si\u0119gaj\u0105 czas\u00f3w przepowiadania aposto\u0142\u00f3w Paw\u0142a i Jana, a po nich ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, jak \u015bw. Polikarpa, \u015bw. Ignacego i innych.<\/strong><\/p>\n<p><em>Przez d\u0142ugi czas pracowa\u0142e\u015b ju\u017c w Turcji, m.in. w klasztorze franciszkan\u00f3w w Stambule. Prawdopodobnie biegle pos\u0142ugujesz si\u0119 j\u0119zykiem <strong>tureckim<\/strong>, a tak\u017ce dobrze znasz <strong>islam<\/strong>\u2026<br \/>\n<\/em><em>(Czy m\u00f3wisz te\u017c po arabsku?)<br \/>\n<\/em><strong>Podczas mojej pierwszej misji na Bliskim Wschodzie nauczy\u0142em si\u0119 r\u00f3wnie\u017c arabskiego. Po przyje\u017adzie do Turcji nauczy\u0142em si\u0119 tureckiego, co mimo trudno\u015bci by\u0142o dla mnie wielk\u0105 rado\u015bci\u0105. Wszystko to wpisywa\u0142o si\u0119 w formacj\u0119 do s\u0142uchania ludzkiego serca, kt\u00f3re wyra\u017ca si\u0119 poprzez w\u0142asn\u0105 kultur\u0119, tak aby s\u0142owo Ewangelii i zbawienia mo\u017cna by\u0142o us\u0142ysze\u0107 tak\u017ce w tych j\u0119zykach.<\/strong><\/p>\n<p><em>Jaki\u015b czas temu w jednym z wywiad\u00f3w, m\u00f3wi\u0105c o swoim Ko\u015bciele, stwierdzi\u0142e\u015b: \u201eJeste\u015bmy dumni, \u017ce nadal tu jeste\u015bmy\u201d. Jakie widzisz <strong>perspektywy na przysz\u0142o\u015b\u0107<\/strong> dla katolik\u00f3w w Turcji?<br \/>\n<\/em><strong>Nie s\u0105dz\u0119, \u017ce b\u0119dziemy wielk\u0105 i wa\u017cn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 w Turcji. Dla mnie wystarczy, je\u015bli pozostaniemy wierni Chrystusowi, Jego przyk\u0142adowi i nauce zawartej w Ewangelii. Wystarczy, \u017ce pozostaniemy Ko\u015bcio\u0142em \u017cywym, zdolnym do dawania \u015bwiadectwa i wyja\u015bniania racji chrze\u015bcija\u0144skiej nadziei.<\/strong><\/p>\n<p><em>Jako arcybiskup Izmiru odegrasz znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 podczas wizyty papie\u017ca: dzisiejszy Iznik sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym miejscem w historii Ko\u015bcio\u0142a, podobnie jak Nicea. Jakie uroczysto\u015bci zaplanowano z okazji 1700. rocznicy <strong>soboru<\/strong>?<br \/>\n<\/em><strong>Program wizyty papie\u017ca nie zosta\u0142 jeszcze oficjalnie opublikowany. Mog\u0119 jednak powiedzie\u0107, \u017ce w miejscu obrad soboru planowana jest uroczysto\u015b\u0107 upami\u0119tniaj\u0105ca, a wezm\u0105 w niej udzia\u0142 papie\u017c Leon i Jego \u015awi\u0105tobliwo\u015b\u0107 patriarcha Bart\u0142omiej. Zdaje si\u0119, \u017ce odb\u0119dzie si\u0119 spotkanie akademickie w ko\u015bciele \u015bw. Ireny. Przewiduje si\u0119 obecno\u015b\u0107 papie\u017ca na obchodach \u015bwi\u0119ta \u015bw. Andrzeja. Papie\u017c spotka si\u0119 z zakonnikami, zakonnicami, biskupami i kap\u0142anami, a ponadto odprawi Msz\u0119 \u015bw. dla wiernych katolickich z ca\u0142ej Turcji.<\/strong><\/p>\n<p><em>Jakie <strong>przes\u0142anie<\/strong> mo\u017ce dzisiaj przekaza\u0107 ten dawny sob\u00f3r, zw\u0142aszcza spo\u0142ecze\u0144stwu, w kt\u00f3rym cz\u0119sto wydaje si\u0119, \u017ce kwestia Boga (chrze\u015bcija\u0144skiego) nie odgrywa ju\u017c istotnej roli?<br \/>\n<\/em><strong>Sob\u00f3r by\u0142 aktem dialogu i szczerego rozeznania w otwarto\u015bci na Ducha \u015awi\u0119tego. Uczy nas, \u017ce prawda nie mo\u017ce by\u0107 w\u0142asno\u015bci\u0105 nikogo, ale \u017ce jeste\u015bmy wezwani do dostrzegania jej w mi\u0142o\u015bci i szacunku, staraj\u0105c si\u0119 zrozumie\u0107, co to znaczy by\u0107 cz\u0142owiekiem stworzonym na obraz Boga.<br \/>\n<\/strong><strong>Prawda g\u0142oszona przez sob\u00f3r jest taka, \u017ce Syn Bo\u017cy sta\u0142 si\u0119 cz\u0142owiekiem, sta\u0142 si\u0119 jednym z nas, aby zbawi\u0107 nas na krzy\u017cu. Bardzo wa\u017cne jest przyj\u0119cie z pokor\u0105 tej prawdy i nawi\u0105zanie relacji z Chrystusem, naszym Zbawicielem.<\/strong><\/p>\n<p><em>Czy w Izniku znajduj\u0105 si\u0119 <strong>obiekty historyczne<\/strong> zwi\u0105zane z \u00f3wczesnym zgromadzeniem ko\u015bcielnym i czy mo\u017cna je zwiedza\u0107? Czy istnieje <strong>miejsce kultu katolickiego<\/strong>, gdzie jeszcze dzi\u015b mo\u017cna odprawia\u0107 nabo\u017ce\u0144stwa?<br \/>\n<\/em><strong>W Nicei mo\u017cna zwiedzi\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142, przekszta\u0142cony p\u00f3\u017aniej w meczet, w kt\u00f3rym odby\u0142 si\u0119 drugi Sob\u00f3r Nicejski (787 r.). Z bazyliki, w kt\u00f3rej obradowa\u0142 pierwszy Sob\u00f3r Nicejski (325 r.), pozosta\u0142y jedynie fundamenty, obecnie zalane wodami jeziora. Dzi\u015b w Nicei nie ma miejsca, w kt\u00f3rym mo\u017cna odprawia\u0107 nabo\u017ce\u0144stwa chrze\u015bcija\u0144skie.<\/strong><\/p>\n<p><em>Jak przebiega <strong>planowanie takiej papieskiej podr\u00f3\u017cy<\/strong>? Kto i co organizuje, czym trzeba zaj\u0105\u0107 si\u0119 na miejscu? Co znajdzie si\u0119 w programie papie\u017ca?<br \/>\n<\/em><strong>Do organizacji podr\u00f3\u017cy papie\u017ca powo\u0142ano wsp\u00f3ln\u0105 komisj\u0119 z udzia\u0142em Ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego. Stolica Apostolska wys\u0142a\u0142a delegacj\u0119, kt\u00f3ra wsp\u00f3lnie zaplanowa\u0142a wizyt\u0119, spotykaj\u0105c si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z w\u0142adzami tureckimi w sprawach protokolarnych i zwi\u0105zanych z bezpiecze\u0144stwem.<\/strong><\/p>\n<p><em>Wizyta papie\u017ca b\u0119dzie z pewno\u015bci\u0105 wa\u017cnym wydarzeniem. Ale jak wygl\u0105da <strong>normalne \u017cycie duszpasterskie<\/strong>? Czy mo\u017cna je por\u00f3wna\u0107 do \u017cycia ko\u015bcielnego w S\u0142owenii, Niemczech czy Austrii?<br \/>\n<\/em><strong>\u017bycie duszpasterskie w Turcji jest w pewnym sensie podobne do \u017cycia Ko\u015bcio\u0142\u00f3w w Europie. Istnieje jednak wyzwanie zwi\u0105zane z niewielk\u0105 liczb\u0105 wiernych i nadziej\u0105: mie\u0107 nadziej\u0119 pomimo tego, \u017ce jest nas niewielu i nie mamy wielkich perspektyw. Pracujemy zgodnie z metodologi\u0105 synodaln\u0105, szukaj\u0105c wk\u0142adu ka\u017cdego cz\u0142onka wsp\u00f3lnoty, aby\u015bmy mogli i\u015b\u0107 razem i by\u0107 silni w wierze. Wiele uwagi po\u015bwi\u0119camy formacji \u015bwieckich, kt\u00f3rzy stanowi\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 naszego Ko\u015bcio\u0142a.<\/strong><\/p>\n<p><em>Jak wygl\u0105daj\u0105 <strong>stosunki z patriarch\u0105<\/strong> <strong>ekumenicznym<\/strong> i innymi Ko\u015bcio\u0142ami chrze\u015bcija\u0144skimi w Turcji, na przyk\u0142ad z protestantami?<br \/>\n<\/em><strong>Stosunki ekumeniczne s\u0105 dobre. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce patriarcha ekumeniczny Bart\u0142omiej jest naszym przyjacielem. Fakt, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy mniejszo\u015bci\u0105, spadkobiercami cierpie\u0144 i trudno\u015bci, z jakimi przez wieki zmagali si\u0119 chrze\u015bcijanie na tych ziemiach, czyni nas bardziej \u015bwiadomymi tego, by by\u0107 bra\u0107mi i siostrami.<\/strong><\/p>\n<p><em>Na koniec: jakie \u017cyczenie lub pro\u015bb\u0119 przekaza\u0142by\u015b papie\u017cowi, gdy uda si\u0119 z Turcji do <strong>Libanu<\/strong>, gdzie r\u00f3wnie\u017c przebywa\u0142e\u015b przez kilka lat?<br \/>\n<\/em><strong>Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Libanie potrzebuje wsparcia, ale z drugiej strony mo\u017ce znale\u017a\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119 w odnowionym \u015bwiadectwie, wolnym od wszelkiej wynios\u0142o\u015bci, je\u015bli b\u0119dzie gotowy wyzby\u0107 si\u0119 fa\u0142szywego poczucia pewno\u015bci, kt\u00f3ra tkwi w pragnieniu zaszczyt\u00f3w i pozor\u00f3w. Mo\u017ce on odkry\u0107 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w wierno\u015bci wobec \u015bwi\u0119to\u015bci swoich \u015bwi\u0119tych, jak \u015bw. Szarbel, \u015bw. Rafka i inni.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Fr. Andreas MURK OFMConv<br \/>\n<em>Pos\u0142aniec \u015bw. Antoniego (Niemcy)<\/em><\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przez d\u0142ugi czas spekulowano o miejscu docelowym najbli\u017cszej podr\u00f3\u017cy papie\u017ca: dok\u0105d uda si\u0119 Leon XIV? Kilka tygodni temu og\u0142oszono, \u017ce papie\u017c, na zaproszenie prezydenta Republiki Turcji Recepa Tayyipa ERDO\u011eANA i miejscowych biskup\u00f3w, odwiedzi w dniach 27-30 listopada 2025 r. Turcj\u0119, a nast\u0119pnie uda si\u0119 do Libanu. Na obu etapach bracia mniejsi konwentualni nie b\u0119d\u0105 w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":89993,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[144,149],"tags":[2175],"class_list":["post-89999","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-ufficio-comunicazioni-pl","category-wiadomosci","tag-martin-kmetec-ofmconv-pl"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89999"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":90005,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/89999\/revisions\/90005"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/89993"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ofmconv.net\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=89999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}