24 października 2026 r. w Global House of Friendship and Hope w Santa Maria degli Angeli (Asyż) odbyła się konferencja na temat przebaczenia w kontekście międzyreligijnym. Organizatorem spotkania był Uniwersytet w Birmingham.
Z tego względu znaczna część prelegentów pochodziła z Wielkiej Brytanii: prof. Andrew DAVIES, prof. Mohinder SINGH AHLUWALIA (Bhai Sahib z Guru Nanak Nishkam Sewak Jatha), prof. Abbas PANAKKAL, prof. William PURKIS, dr Juhi GUPTA, dr Josef BOEHLE, Shaykh Paul ARMSTRONG i Mohammed ABASSI. Ponadto w wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele uniwersytetów z Perugii (prof. Stefano BRUFANI), Mediolanu (prof. Wael FAROOQ) i Jeny (prof. Martin LEINER – prelekcja online). Ja reprezentowałem międzynarodowe centrum franciszkańskie ds. dialogu (CEFID) oraz franciszkanów – tych ostatnich, rzecz jasna, w ujęciu bardzo ogólnym.
Na konferencji swoich przedstawicieli miały zasadniczo trzy religie: sikhizm, islam i chrześcijaństwo. Podczas odczytów i dyskusji wszyscy zwróciliśmy uwagę na wiele zbieżności w pojmowaniu tematu przebaczenia w różnych tradycjach. Po pierwsze, uznaliśmy, że niezbyt poprawnym sformułowaniem jest „przebaczenie między religiami” – właściwsze jest mówienie o przebaczeniu w aspekcie personalnym. To konkretna osoba potrzebuje przebaczenia, co w kontekście religijnym odnosi się do relacji człowieka z Bogiem, relacji między ludźmi, a przede wszystkim – do relacji z samym sobą. Po drugie, przebaczenie łączy się z pojednaniem, pokojem i miłością. Elementy te są głęboko zakorzenione w doktrynach różnych religii, a także w istniejących wzorcach tekstowych i osobowych.
Nie bez powodu na miejsce spotkania wybrano Asyż, co bezpośrednio nawiązuje do postaci św. Franciszka. W tej wyjątkowej scenerii miałem okazję wygłosić wykład pt. Św. Franciszek i przebaczenie, który w późniejszej dyskusji wpisał się w tzw. „franciszkański model dialogu”. Jak się okazuje, św. Franciszek – i oczywiście jego duchowość – jest postacią przekraczającą granice podziałów międzyreligijnych; można wręcz mówić o powszechnej fascynacji jego charyzmatem. Słuchając innych prelegentów, osobiście zwróciłem uwagę na to, jak bliski innym religiom był (i jest nadal) św. Franciszek w swojej refleksji nad człowiekiem oraz jego relacją do Boga i świata. Tego typu spotkania zawsze stanowią obustronne ubogacenie.
Po oficjalnej części konferencji zrodził się spontaniczny pomysł odwiedzenia samego Asyżu. Była to dla mnie okazja, by zaprezentować uczestnikom pomieszczenia CEFID we Franciscanum. Bajeczne położenie tego miejsca mocno pobudziło wyobraźnię gości i wywołało chęć ponownego spotkania – tym razem właśnie tutaj. Dodatkową radością były dla mnie zaproszenia na kolejne konferencje w innych krajach.
Na koniec tego artykułu krótka refleksja. Tego typu spotkania są przede wszystkim wyrazem wzajemnej akceptacji i szacunku. Taka atmosfera pozwala wsłuchać się w myśli i przeżycia religijne innych osób, a w pewien sposób także zachwycić się nimi i wykorzystać je do własnej refleksji nad życiem, człowiekiem i światem. Najcenniejszym elementem takich wydarzeń pozostaje to, co dziś wielu ludzi zatraciło: umiejętność prawdziwego słuchania.
Fr. Sławomir KLEIN
delegat generalny ds. ekumenizmu i dialogu międzyreligijnego (EDI)
