W dniach 7-8 listopada 2026 r. odbyło się na Tajwanie, a dokładnie w buddyjskim klasztorze Ling Jiou Mountain Wuseng Monastery, międzyreligijne i międzynarodowe forum poświęcone zagadnieniu „ekologii duchowej” (International Spiritual Ecology Forum 2026). Jego tytuł brzmiał: Od świętej mądrości po systemy funkcjonujące w praktyce i działania zbiorowe (From Sacred Wisdom to Lived Systems and Collective Action).
W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele różnych religii, wykładowcy akademiccy, naukowcy i przedstawiciele ludów rdzennych. Wszyscy wspólnie szukali odpowiedzi na kluczowe pytanie: w jaki sposób duchowe i etyczne poglądy mogą przyczynić się do transformacji ekologicznej, której nasz świat tak pilnie potrzebuje? Ze swej strony zaprezentowałem model duchowości franciszkańskiej w tej kwestii.
„Ekologia duchowa” dąży do połączenia wewnętrznej przemiany z przemianą zewnętrzną. Stawia pytanie nie tylko o to, w jaki sposób tradycje religijne i kontemplacyjne mogą pogłębić świadomość ekologiczną, ale także o to, jak świadomość ta może znaleźć odzwierciedlenie w funkcjonowaniu wspólnot, instytucji, systemów gospodarczych, edukacji, struktur zarządzania oraz w codziennym życiu. Forum świadomie połączyło teorię z praktyką: duchowa mądrość nabiera znaczenia, gdy zmienia sposób, w jaki żyjemy, podczas gdy praktyczna transformacja ekologiczna wymaga wartości, wyobraźni oraz głębszego zrozumienia naszych wzajemnych powiązań.
Główne wnioski z tej konferencji można podsumować w pięciu punktach:
- Kryzys ekologiczny jest również kryzysem relacji. Sposób, w jaki traktujemy Ziemię, odzwierciedla to, jak rozumiemy samych siebie w relacji do innych istot oraz do świata ożywionego.
- Transformacja wewnętrzna i zewnętrzna są ze sobą nierozerwalnie związane. Wgląd duchowy bez zmiany zachowania jest niewystarczający; z kolei zmiany systemowe, którym nie towarzyszy głębsza przemiana wartości i wyobraźni, mogą okazać się nietrwałe.
- Mądrość musi stać się praktyką. Tradycje religijne i rdzenne mają znaczenie nie tylko ze względu na swoje nauki, ale także dlatego, że kształtują określone formy życia, odpowiedzialności, powściągliwości, troski i wspólnoty.
- Transformacja dokonuje się jednocześnie na wielu poziomach. Społeczności, edukacja, miasta, przemysł, energetyka, gospodarka, systemy rządzenia oraz instytucje międzynarodowe stanowią wzajemnie powiązane obszary zmian.
- Kolejnym krokiem jest współpraca. Żadna tradycja, dziedzina, instytucja ani sektor nie jest w stanie samodzielnie stawić czoła kryzysowi ekologicznemu. Wyzwanie polega na połączeniu wiedzy z praktyką oraz ludzi ze sobą nawzajem.
Podczas panelu dyskusyjnego i rozmów między wystąpieniami można było doświadczyć, jak ważna jest rola religii w kwestii odpowiedzialności ekologicznej, a nawet polityczno-ekonomicznej współczesnego świata. Osobiście byłem bardzo zbudowany postawą osób związanych na co dzień z polityką, nauką i ekonomią, które tak pozytywnie wypowiadały się na temat roli religii w dzisiejszym świecie.
W trzecim dniu naszego spotkania, 9 listopada, uczestniczyliśmy w obchodach 25-lecia istnienia Muzeum Religii w Taipei. Projekt ten powstał z inicjatywy mistrza Hsin Tao, z którym mieliśmy zaszczyt spotkać się w klasztorze na audiencji. Wielką łaską i radością były dla mnie chwile osobistego spotkania z mistrzem Hsin Tao. Podczas oficjalnej uroczystości – z udziałem przedstawicieli religii i agencji rządowych – wręczyłem na ręce Sifu Xian-Yue Shih lampę z Asyżu, symbolizującą Spirito di Assisi, błogosławieństwo św. Franciszka oraz list gratulacyjny od ministra generalnego fr. Carlosa TROVARELLI. Dar ten przyjęto z wielkim szacunkiem i radością. Rok temu grupa mniszek i mnichów buddyjskich odwiedziła Asyż, stąd nasza relacja i zaproszenie, a także radość, że możemy kontynuować naszą duchową współpracę.
Ostatnim punktem mojej wizyty na Tajwanie było spotkanie z arcybiskupem Tajpej, Thomasem CHUNG An-zu. Wraz z biskupem pomocniczym Peterem CHAO Yung-Chi rozmawialiśmy o sytuacji Kościoła na Tajwanie, o dynamice i potrzebie dialogu międzyreligijnego oraz, oczywiście, o możliwościach wzajemnej współpracy. I raczej nie były to deklaracje czysto kurtuazyjne. Arcybiskup wskazał konkretną osobę, ks. Raphaela LING, z którym już jesteśmy w kontakcie.
Moja wizyta na Tajwanie była wielkim wyzwaniem, głębokim przeżyciem duchowym i radością. Nam, franciszkanom, nie jest obca duchowość chińska. Nie wiem, czy wiecie, ale pierwszym arcybiskupem Pekinu był franciszkanin Jan z Montecorvino. W kronikach zapisani są też inni franciszkanie: Arnold z Kolonii, Andrzej z Perugii, Gerard ALBUINI, Pellegrino z Città di Castello i wreszcie Odoryk z Pordenone.
Spirito di Assisi zatacza coraz szersze kręgi i pozwala odkryć na nowo naszą – często zapomnianą – historię i duchowość franciszkańską, pobudza do nowych inicjatyw i pomysłów, a przede wszystkim uwrażliwia nas wszystkich na to, że dialog międzyreligijny nie jest dziś jedynie „potrzebą chwili” czy „modą”, lecz autentycznym wyzwaniem w odkrywaniu i realizowaniu „znaków czasu”.
Fr. Sławomir KLEIN
delegat generalny ds. ekumenizmu i dialogu międzyreligijnego
