W dniach 14-16 kwietnia 2026 r. Uniwersytet w Durham w Wielkiej Brytanii gościł 150 franciszkanów – braci, siostry, świeckich i studentów – z całego świata, przybyłych na międzynarodową konferencję poświęconą studiom franciszkańskim. Wśród obecnych było czterech braci z prowincji Matki Bożej Anielskiej w USA: fr. Cristofer FERNÁNDEZ, fr. Antonio MOUALEU, fr. Michael LASKY i fr. James McCURRY, którzy pełnili różne role podczas spotkania. Konferencja połączyła badania naukowe, braterstwo i wyraźne poczucie misji, stanowiąc jednocześnie ważny kamień milowy dla franciszkańskiej tradycji intelektualnej.
Jednym z głównych punktów konferencji było niedawne ustanowienie katedry Dunsa Szkota, stanowiska akademickiego, które po raz pierwszy objął dr Billy CROZIER. Utworzenie katedry stanowi ważny krok w rozwoju studiów franciszkańskich w centrum studiów katolickich Uniwersytetu w Durham. Pierwsze trzy oferowane kursy to: Myśl św. Bonawentury, Mistyka franciszkańska oraz przegląd „Gwiazd tradycji franciszkańskiej” w kontekście teologicznym i duchowym. Kursy te podkreślają bogactwo dziedzictwa franciszkańskiego oraz chęć udostępnienia go studentom i badaczom w różnych wymiarach.
Wsparcie finansowe dla katedry było godne uwagi. Prowincja Matki Bożej Anielskiej w USA wniosła do funduszu wieczystego kwotę 250 tys. dolarów, zaś jeszcze większe darowizny – o łącznej wartości 2,2 mln funtów – pochodziły od braci mniejszych kapucynów, braci mniejszych oraz różnych żeńskich zgromadzeń franciszkańskich z krajów anglojęzycznych. Wsparcie to sprawiło, że katedra nie była tymczasową inicjatywą, ale solidną akademicką instytucją, mającą trwać przez długi czas. W ramach CCS Trust fundusz ten ma pełną ochronę prawną, co zapewnia mu stabilność na kolejne stulecia.
Ta trwałość jest ważna, ponieważ katedra pełni podwójną funkcję. Z jednej strony ma na celu promowanie i przekazywanie charyzmatu franciszkańskiego przyszłym pokoleniom, a z drugiej zakorzenia ten charyzmat w osiemsetletniej tradycji intelektualnej ruchu franciszkańskiego. W ten sposób katedra nie ogranicza się do honorowania przeszłości, ale tworzy stabilną podstawę do studiowania, rozwijania i wiernego przekazywania tradycji franciszkańskiej.
Dr CROZIER uwypuklił ogromne zainteresowanie, jakie myśl św. Bonawentury i bł. Dunsa Szkota budzi obecnie wśród studentów uniwersyteckich, zarówno na studiach licencjackich, jak i magisterskich czy doktoranckich. Podkreślił również przekonanie św. Bonawentury, że każda nauka jest przejawem miłości. W tym duchu opisał franciszkańską tradycję intelektualną jako „służbę miłości, ewangelizacji i budowania pokoju”. To stwierdzenie dobrze podsumowuje wizję, która ożywiała całą konferencję: franciszkańskie studia nie ograniczają się do zachowania tekstów czy idei, ale mają służyć Ewangelii oraz formować umysły i serca dla Kościoła i świata.
Dwóch zakonników z prowincji Matki Bożej Anielskiej w USA przedstawiło ponadto krótkie referaty, które wzbogaciły konferencję o konkretną głębię teologiczną i duszpasterską.
Fr. Cristofer FERNÁNDEZ zaprezentował referat zatytułowany Siostra matka ziemia, siostra śmierć i przemieniona ekologia franciszkańska. W swoim wystąpieniu zinterpretował „siostrę śmierć” nie tylko jako spokojną obecność w obecnym porządku świata, ale jako zbolałego świadka profanacji „siostry matki ziemi”. Opisał stworzenie jako cierpiące z powodu zakłócenia jego naturalnych procesów, co jest spowodowane grzechem ludzkim i przemocą strukturalną. W tej franciszkańskiej interpretacji cierpienie stworzenia – widoczne w pierwszych oznakach zmian klimatycznych i degradacji środowiska – tworzy narrację o wspólnej męce, w której sama „siostra śmierć” płacze wraz ze wszystkimi stworzeniami. Ponadto wezwał franciszkanów do proroczego świadectwa i twórczego zaangażowania w wielu dziedzinach życia – w Kościele, w ONZ, na salach akademickich, w lokalnych społecznościach i na zarządach – aby nasza technokratyczna epoka mogła zostać przemieniona w czas pokornego braterstwa i troski o planetę. Na koniec zachęcił franciszkanów, zarówno naukowców, jak i przełożonych, do zwrócenia uwagi na nowo rodzące się dziedziny, takie jak ekoteologia, duszpasterstwo i ochrona stworzenia.
Fr. Michael LASKY, delegat generalny ds. sprawiedliwości, pokoju i integralności stworzenia (GPIC), wygłosił krótki referat zatytułowany Mariologia franciszkańska w mozaice: absyda bazyliki Matki Bożej Większej i „Pochwała stworzeń”. Przeanalizował, w jaki sposób mozaika w absydzie bazyliki Matki Bożej Większej w Rzymie odzwierciedla głęboki rozwój kultu maryjnego w tradycji franciszkańskiej. Mozaika, zamówiona przez papieża-franciszkanina Mikołaja IV i wykonana przez fr. Jacopo TORRITI, została ukazana jako wizualny wyraz franciszkańskiej mariologii, głęboko zakorzenionej w Pochwale stworzeń św. Franciszka oraz we franciszkańskim rozumieniu relacji między stworzeniem, ludzkością i boskością. W referacie zaznaczono, że mozaika jest nie tylko dziełem sztuki, ale także teologicznym przesłaniem, które przedstawia stworzenie, odkupienie i rolę Najświętszej Maryi Panny w porządku kosmicznym, zachęcając średniowiecznych i współczesnych pielgrzymów do odpowiedzi na Boską miłość autentycznym „tak” Maryi.
Konferencja rzuciła ponadto światło na szersze znaczenie kulturowe i duchowe tradycji franciszkańskiej, pokazując, że myśl franciszkańska pozostaje żywa nie tylko w pamięci historycznej, ale także we współczesnych badaniach, nauczaniu i formacji. Inauguracja katedry Dunsa Szkota jest w tym sensie szczególnie znacząca: oferuje stały kontekst akademicki, w którym franciszkańska tradycja intelektualna może być studiowana z rzetelnością i przekazywana z ufnością.
Spotkanie zakończyło się modlitwą poprowadzoną przez fr. Jamesa McCURRY. Ten finałowy moment odzwierciedlił ducha całej konferencji. Wydarzenie to nie było jedynie spotkaniem akademickim, ale autentycznym franciszkańskim aktem pamięci, wdzięczności i nadziei – potwierdzeniem, że nauka, gdy jest zakorzeniona w charyzmacie i modlitwie, może naprawdę służyć miłości, ewangelizacji i budowaniu pokoju.
Fr. Michael LASKY
