Międzynarodowa konferencja zwróciła uwagę na postać fr. Antuna Marcello DE PETRIS, humanisty, teologa i dostojnika kościelnego pochodzącego z wyspy Cres.
Jeszcze do niedawna nie istniały żadne prace naukowe w języku chorwackim poświęcone fr. Antunowi Marcello DE PETRIS, jednej z najbardziej wpływowych osobistości w historii wyspy Cres i Zakonu franciszkańskiego. Lukę tę częściowo wypełniła międzynarodowa konferencja zwołana 29 kwietnia 2026 r. z okazji 500. rocznicy jego śmierci, zorganizowana przez braci mniejszych konwentualnych z prowincji św. Hieronima w Chorwacji, klasztor św. Franciszka oraz miasto Cres. Konferencja odbyła się w pałacu Moise, gdzie dziewięciu naukowców i ekspertów zaprezentowało wyniki swoich badań, ukazując kompleksowe spojrzenie na życie tego wciąż mało znanego humanisty, teologa i dostojnika kościelnego, wywodzącego się z Cres.
Kim był fr. DE PETRIS?
Pierwszy referat wygłosił fr. Matija Antun MANDIĆ, który przybliżył biograficzny przegląd życia i twórczości fr. Antuna Marcello DE PETRIS, urodzonego około 1450 r. w Cres i – po spędzeniu większości życia w różnych włoskich miastach – tam zmarłego w 1526 r. Ks. Franjo VELČIĆ omówił kontekst miejski i duchowy Cres w czasach DE PETRIS, zaś Giovanna JEROLIMIĆ TOIĆ – rodzinę PETRIS z Cres. Fr. Ljudevit MARAČIĆ mówił o DE PETRIS jako ministrze prowincjalnym dalmatyńskiej prowincji św. Hieronima, a fr. Luciano BERTAZZO zobrazował okres, w którym pełnił funkcję prowincjała w Padwie. Fr. Felice AUTIERI wygłosił wykład o DE PETRIS jako pierwszym ministrze generalnym Zakonu Braci Mniejszych Konwentualnych po rozłamie z 1517 r. Fr. Ljudevit MARAČIĆ i Elvis ORBANIĆ przedstawili opracowanie dotyczące DE PETRIS jako biskupa Novigradu, zaś Marijana DLAČIĆ nakreśliła jego postać jako mecenasa, który na początku XVI wieku zainicjował budowę dwóch ważnych obiektów w Cres: pałacu Arsan (obecnie siedziba muzeum w Cres) oraz kaplicy przylegającej do kościoła franciszkańskiego, gdzie później został pochowany. Ostatnia prelekcja, przygotowana przez Vlastę ZAJEC, nawiązywała do płyty nagrobnej fr. Antuna Marcello DE PETRIS, dzieła artystycznego o szczególnej wartości, charakteryzującego się motywem tomów książkowych otaczających postać zmarłego.
Na początku konferencji uczestników powitali prefekt regionu nadmorsko-górskiego Ivica LUKANOVIĆ, przewodnicząca rady miejskiej Marina MEDARIĆ oraz wikariusz generalny braci mniejszych konwentualnych fr. Igor SALMIČ, który odczytał przesłanie ministra generalnego Zakonu fr. Carlosa A. TROVARELLI.
Słowo wstępne wygłosił minister prowincjalny fr. Miljenko HONTIĆ, który powitał gości, zwłaszcza współbraci z prowincji włoskiej, słoweńskiej i chorwackiej, a zarazem podziękował organizatorom, fr. Zlatko VLAHEK i fr. Ljudevitowi MARAČIĆ, pomysłodawcy i duszy tego sympozjum.
„Zgromadziła nas wielka rocznica: 500 lat od śmierci fr. Antuna Marcello DE PETRIS. Nie jesteśmy tu jednak tylko po to, by przeglądać dokumenty z przeszłości. Jesteśmy tu, ponieważ Antun DE PETRIS był nie tylko synem tej wyspy, ale światłem intelektu i ducha, które oświeciło ówczesny świat chrześcijański. Był człowiekiem dialogu między wiarą a rozumem, filozofem i teologiem wysokiego szczebla, ale przede wszystkim pokornym bratem mniejszym konwentualnym. Jego znaczenie wykracza poza granice naszego miasta Cres” – stwierdził fr. Miljenko HONTIĆ.
Wierny powołaniu
Na początku i na końcu programu zakonnicy wykonali pieśni w języku łacińskim. Ostanie przemówienie wygłosił gwardian klasztoru w Cres fr. Josip PETONJIĆ, który podziękował wszystkim obecnym za to, że uczynili tę konferencję prawdziwym spotkaniem naukowym, duchowym i wspólnotowym.
Po zakończeniu obrad została odprawiona w kościele św. Franciszka Msza św., której przewodniczył bp Ivica PETANJAK OFMCap, ordynariusz diecezji Krk, a którą koncelebrowało około 20 kapłanów. W homilii przedstawił fr. Antuna Marcello DE PETRIS jako reformatora w trudnych dla Kościoła katolickiego czasach: gdy niektórzy reformatorzy, jak Marcin LUTER, opuścili Kościół, inni odnawiali go od wewnątrz. Przypomniał, że w 1517 r. rozpoczęła się reformacja protestancka i w tym samym roku Zakon franciszkański został formalnie podzielony na konwentualnych i obserwantów.
„Jako minister generalny miał on trudne zadanie złagodzenia napięć w Zakonie, zapobiegania nowym podziałom, zaakceptowania decyzji Stolicy Apostolskiej oraz zachęcania braci do odłożenia na bok wszelkich pragnień nienawiści i zemsty, powracając do pierwotnego charyzmatu, ducha ewangelicznego i franciszkańskich korzeni. Wymagało to wielkiej cierpliwości i drogi składającej się z małych, wytrwałych i wiernych kroków. A przede wszystkim wymagało to pozostania wiernym własnemu powołaniu i posłuszeństwu w Kościele, nawet w trudnych chwilach. Nie można odnowić rodziny, jeśli się ją opuszcza, ale tylko pozostając w niej. Wszystko ma swoją cenę, ale także swoją nagrodę” – podsumował bp PETANJAK.
Fr. Zlatko VLAHEK, sekretarz prowincji
