W dniach 2-11 września 2026 r. Katolicki Instytut ds. Niestosowania Przemocy, działający w strukturach Pax Christi International, zorganizował międzynarodowe spotkanie formacyjne oraz konferencję w Seraphicum w Rzymie. W wydarzeniu wzięło udział około 100 osób z 30 krajów – reprezentantów wspólnot zakonnych, ośrodków akademickich oraz organizacji zaangażowanych w budowanie sprawiedliwości i pokoju.
Spotkanie stanowiło zwieńczenie długich przygotowań na szczeblu międzynarodowym. Program obejmował siedem dni intensywnej formacji pod hasłem Ewangeliczne niestosowanie przemocy w działaniu, po których odbyła się dwudniowa konferencja zatytułowana Pokój nieuzbrojony i rozbrajający. Całość zwieńczyła pielgrzymka do Asyżu.
Wybór Seraphicum jako miejsca obrad pozwolił wyeksponować i docenić wkład tradycji franciszkańskiej w refleksję nad ewangelicznym aktywizmem bez przemocy. Nurt ten rozwija się dynamicznie we współczesnym Kościele, szczególnie w kontekście apelu papieża Leona XIV o dążenie do „pokoju nieuzbrojonego i rozbrajającego”.
W sobotnie popołudnie do programu formacyjnego dołączył fr. Michael LASKY OFMConv, delegat generalny ds. sprawiedliwości, pokoju i integralności stworzenia (GPIC). Poprowadził on sesję podsumowującą kluczowe wątki poruszane w pierwszych dniach spotkania. Zamiast tradycyjnego wykładu, zakonnik wykorzystał techniki franciszkańskiego teatru społecznego. Zaprosił uczestników do przetworzenia zdobytej wiedzy teoretycznej poprzez ekspresję sceniczną, ruch oraz wspólną refleksję.
Praktyczne ćwiczenia pozwoliły głębiej zrozumieć dynamikę relacji międzyludzkich w warunkach kryzysu. Pomogły także przeanalizować, jak lęk, struktury władzy i mechanizmy wykluczenia determinują ludzkie reakcje. Wcielając się w role w zaaranżowanych sytuacjach konfliktowych, uczestnicy doświadczyli różnych strategii reagowania. Przekonali się, że idea niestosowania przemocy nie ogranicza się do samych dobrych intencji – jest to konkretna praktyka, której można się nauczyć, a następnie konsekwentnie ją rozwijać i umacniać.
Podczas warsztatów poruszano zagadnienia takie jak komunikacja bez przemocy, mediacje, sprawiedliwość naprawcza, transformacja konfliktów oraz strategie wprowadzania zmian społecznych. Towarzysząca formacji konferencja międzynarodowa stała się przestrzenią do skonfrontowania tych teorii z realnymi doświadczeniami wspólnot żyjących w rejonach konfliktów zbrojnych, przymusowych przesiedleń i niesprawiedliwości systemowej.
Szczególny nacisk położono na koncepcję nieuzbrojonej ochrony ludności cywilnej. Strategia ta polega na obecności odpowiednio przeszkolonych cywilów, którzy towarzyszą najbardziej narażonym społecznościom. Ich misją jest zapobieganie aktom przemocy oraz wzmacnianie lokalnego potencjału pokojowego bez użycia jakiejkolwiek broni.
Podejście to wprost koreluje z najstarszą tradycją franciszkańską. Św. Franciszek w Regule niezatwierdzonej (rozdz. XVI) jednoznacznie zalecał braciom udającym się do muzułmanów, aby nie wszczynali kłótni ani sporów, lecz byli poddani wszelkiemu ludzkiemu stworzeniu ze względu na Boga. W epoce zdominowanej przez wyprawy krzyżowe wytyczna ta proponowała zupełnie odmienny model spotkania z ludźmi powszechnie uznawanymi za wrogów. Również codzienne franciszkańskie pozdrowienie: „Niech Pan obdarzy cię pokojem”, stanowiło wyraz stylu życia, który traktował Ewangelię dosłownie – także w obliczu konfrontacji.
Dnia 11 września fr. Michael LASKY zabrał uczestników na pieszą pielgrzymkę ulicami Asyżu. Wydarzenie to przygotowano we współpracy z międzyfranciszkańską komisją Roman VI ds. GPIC. Trasa pielgrzymki nawiązywała do czterech epizodów z życia Franciszka, Bernarda z Quintavalle, pani Piki oraz Klary z Asyżu. Każda z tych postaci zobrazowuje, jak trudnych wyborów wymaga bycie budowniczym pokoju: Franciszek całkowicie zrezygnował z młodzieńczych aspiracji do sławy rycerskiej; Bernard odrzucił poczucie bezpieczeństwa, jakie gwarantowały mu wielkie bogactwa; pani Pika uwolniła syna z domowego uwięzienia, kładąc kres przemocy wewnątrz własnej rodziny; Klara stawiła czoła uzbrojonym najeźdźcom w San Damiano, sięgając po żarliwą modlitwę zamiast oręża.
Pielgrzymi zostali zaproszeni do osobistej refleksji nad tym, z czego sami musieliby zrezygnować, aby pełniej realizować w swoim życiu ewangeliczną zasadę odrzucenia przemocy. Droga zakończyła się u grobu św. Franciszka, gdzie odbyła się modlitwa posłania. Na pamiątkę tego wydarzenia każdy uczestnik otrzymał małą lampkę – symbol płomienia płonącego przy grobie Świętego oraz pokoju, który mają teraz zanieść do swoich lokalnych ojczyzn.
Spotkanie w Seraphicum stało się dobitnym świadectwem rosnącego zainteresowania odkrywaniem na nowo ewangelicznego niestosowania przemocy jako fundamentu naśladowania Chrystusa. Wydarzenie to udowodniło, że głęboka refleksja teologiczna, konkretne narzędzia psychospołeczne oraz świadectwa ludzi z terenów ogarniętych kryzysem mogą się wzajemnie dopełniać. Dla samej rodziny franciszkańskiej była to z kolei cenna okazja, by powrócić do korzeni spisanych w najstarszych źródłach: do wezwania do pokoju, za którym stoi uwiarygadniający je styl życia.
Fr. Michael LASKY
delegat generalny ds. sprawiedliwości, pokoju i integralności stworzenia (GPIC)
